Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Ё» бўйича 7062 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

3304 та
ё
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

Айн. ёй И 2.

Мунчалик ғам, мунчалик мунгни Битта жоним қайга жо қилар? Шунчаликда банданинг кўнгли, Қачонгача қаддин ё қилар? — У. Носир, Юрак

  • Ё пирим 1. Ажабланишни ифодалайди; — Ё, пирим! — деб юкни елкасига олди. — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →
ёд
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Хотира, эс; хотирада, эсда сақлаш; эслаш.

Ёдга олмоқ. Ёдимга тушди.

Мана шу юришимизнинг ҳар бир қадами, сиздан эшитган гапларимнинг ҳар бир сўзи менинг ёдимда абадий қолади. — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Ёддан билмоқ Аввал ўқиб, эшитиб олиб, хатга, ёзувга қарамасдан эсга келтирмоқ.
  • Ёд олмоқ (ёки қилмоқ)
  • Ёддан чиқармоқ Эсдан чиқармоқ, унутмоқ.
  • Ёдига тушмоқ (ёки келмоқ) Эсига, хотирасига келмоқ, тушмоқ; кўз олдида гавдаланмоқ.
Тўлиқ мақола →
ёғ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ЁҒ ъмой моддаъ. Хотин-қизлар кув пишиб, ё ғ ажратмоқда (Садриддин Айний). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от я:ғ тарзида та — лаффуз қилинган (ЭСТЯ, IV, 59), кейинроқ а: унлиси — нинг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (Девон, ИИИ, 175; ДС, 223); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: я:ғ > иағ > иâғ. Бу сўз асли ъмой ажрат-ъ маъносини англатган Гестя^эт ҚЎШИМЧЗСИ билан ясалга н дейилади

1. Чорва моллари, умуман, жониворлар организмида, сутида, баъзи ўсимликларнинг уруғи, дони, гулида бўладиган, улардан ажратиб олинадиган мой

Қўй ёғи. Мол ёғи. Кунжут ёғи. Эритилган ёғ. Ёғни қиздирмоқ. Ёғни эритмоқ. яя Ёғни ёққа, гўштни гўштга энди ажратиб бўлай деганимизда, Жўрапошша келиб қолди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Даранинг аҳолиси ўз иши билан машғул: хотин-қизлар кув пишириб, ёғ ажратмоқда — С. Айний, Дохунда

2. Ёғи ёʻқ Унумсиз, кам унумли. . Ёғи чиқадими Айни бир иш ҳадеб такрорлай берилганда айтиладиган ибора. . Ёғи чикди Ниҳоятда кир бўлиб, йилтираб кетган кийим ҳақида

Сўнгра бу ерларнинг ёғи ёʻқ, ориқ, камҳосил эканини ҳаммамиз биламиз-ку, нега бу тўғрида лом демайдшшр — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Текшираверган билан ёғи чиқадими? — С. Аҳмад, Ҳукм

Дўппининг ёғи чиқди

Ёғи чиқиб йилтираб кетган пахталик кийиб олган Каримов ичига нимадир тўлдирилган қопни орқалабди — И. Қаландаров, Шохидамас, баргида

3. Ёғ тушса (ёки томса) ялагу(н)дай Супуриб-сидирилган, ниҳоят даражада тоза, озода. . Илоннинг ёғини ялаган Айёр, муғамбир, қув. . Кўзини ёғ босмоқ Бировни назар-писанд қилмай қўймоқ. . Кўзининг ёғини емоқ Ўзини кимгадир яқин кўрсатиб, унинг хайрихоҳлигидан ортиқ даражада фойдаланмоқ. . Оқ ёғ 1) қўй ёғи; 2) чигит (пахта) ёғи. Оғзингга ёғ Балли, яша. . Ўз ёғига (ўзи) қовурилмоқ Ўз қийинчилигини ўзи тортмоқ

Ҳамма нарса саранжом. Ҳовли-жой ёғ тушса ялагудек — С. Анорбоев, Пушаймон

Кўп ишни кўрган бу Зуннунов. Илоннинг ёғини ялаган. Жуда нозик жойини топибди — И. Рахим, Ихлос

Фурсатдан фойдаланиб, Пўлат ота уни узиб-узиб олди: -Ёʻқ! Мен кўзини ёғ босган бандаларга элашмайман, арзимнихудога айтаман — К. Яшин, Ҳамза

-Сизда виждон деган нарса ёʻқ. Кўзимнинг ёғини еб, бошимга иш тушганда қочдингиз, — деди боланинг отаси Каримовга — С.Ахмад, Дадамнинг ўртоғи

Кампир худди ҳозир ўғли келин билан қўл ушлашиб кириб келаётгандай, эшикка қаради: -Вой, оғзингга ёғ, ўғлим! — А. Қаҳхор, Қўшчинор чироқлари

Уч кундирки, Бўтабой ўз ёғига ўзи қовурилиб, уйда ўтирибди. С — Аҳмад, Ҳукм

Тўлиқ мақола →
ёл
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

от Бир қатор ҳайвонлар гардани (бўйни)да бўладиган узун юнг, қил тутамлари.

Шер ёли.

Буғдойпоя ёқалаб ўтган тупроқ ёʻлда оқ ёлини елпитиб, бўз от ёʻрғалаяпти. — Ш. Холмирзаев, Бодом қишда гуллади

Теваракдаги кишилар бир менга ва бир тойчамга қарайдилар. Мен уялиб, тойчамнинг ёлини тарайман. — А. Қодирий, Улоқса

  • Юрагида (ёки кўкрагида) ёли бор Ҳақиқий эркак, мард. Лекин чўлда юрагида ёли бор баҳодирлар қолди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди— Қани, юрагида ёли бор шерлар бўлса, майдонга чиқсин, канал қазиб, қўриқ очамиз, — деди Ҳамза. — Н. Сафаров, Оловли излар
Тўлиқ мақола →
ён
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

ЁН 'гавданинг ўнг ёки чап томониъ. [Отабек] ўнг ё н и н и босиб кўрпага бурканди (Абдулла Қодирий). Қадимги туркий тилда ъсон суягиъ маъносини англатиб (Девон, ИИИ, 175), кейинчалик ътараф\ ътомонъ маъносини англата бошлаган бу от (ДС, 231) асли я:н тар — зида талаффуз қилинган, кейинроқ а: унлисининг чў— зиқлик белгиси ёʻқолган (ДС, 231), ўзбек тилида а ун — лиси â унлисига алмашган: я:н > ян > йâн. Бу сўз йâқ сўзига қиёсланиб, -н , -қ қисми қўшимча экани таъкидланади, лекин йâ (< я:) қисмининг маъноси изоҳланмайди. 1 Тананинг елкадан сонгача бўлган, шунингдек, бирор нарсанинг ўнг ёки чап қисми. Отабек

2. Умуман ўнг ёки чап томон; тараф; атроф. н

Ён қўшни

Худоёр ҳузурига кирадиган эшикнинг икки ёнида ойболта кўтарган икки жаллод сурат каби қотганлар — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Асад қори ёнидаги элликбошини туртди — М. Исмоилий, Фарғона

Мансур ёнига аланглаб, юмалоқланган кўрпа-тўшакларни кўрди — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Ёқа, чет; қирғоқ

Ариқ ёни. ^Деворнинг ёни билан келгани учун ҳам Ойқиз кўрмай қолган эди — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

4. Чўнтак, кисса

Ёнимда пулим ёʻқ

Аҳмад Чалабии оқчадан ёнига кўпроқ солиб олишни тайинлади — Мирмуҳсин, Меъмор

Ёнимда яна ўттиз сўмча қолди — Ойбек, Танланган асарлар

Қаердандир пайдо бўлган ёш бир иигит.. ёнидан бинт чиқариб, Аҳмаджон-нинг бошини боғлашга киришди — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

5. Қўшни, ўзаро яқин

Таманно ён қишлоқдаги касалхонада ишлаши керак — Мирмуҳсин, Қумри ва Таманно

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 3304 →

Таърифлар ичида

937 та
қулунчоқ

қулунчоқ Қулун сўзидан кичрайтириш-эркалатиш. Ухлар қирда бўталоқ, Олтин ёлли қулунчоқ. Ғ. Ғулом айн. Қулун 2. Алла, болам, алла-ё, қўзичоғим, алла-ё, Эрки

бача

бача шв. Бола. Бачага иш буюр, Изидан ўзинг югур. Мақол Менинг бачам, ёшгинам, алла-ё, алла, Ёнимда ёʻлдошгинам, алла-ё, алла. Қўшиқлар Э, савдогар бача

ТÜЗ=

тартиб сақламоқ, тўғирламоқ – приводить в порядок – ордер. Қïлïč алдï-бердï бузунуй тüзäр, қалам алдï-бердï ёрïқ ёл сüзäр – Қилич билан иш кўриш (муомала қилиш)

Ҳаммасини кўриш · 937 →

Эртаклар

410 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой
Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 410 →

Шева материаллари

2397 та
Аламазон
Фарғона вилояти · Аламазон

О'т, оловнинг гуруллаб ёниши.

Алгов
Қашқадарё вилояти · Алгов

Эҳтиёжи бор нарсани бошқалардан вақтинча олиб туриш ва бериб туриш.

Ақба
Жиззах вилояти · Ақба

Тоғ ёʻли, довон.

Арава(к)
Хоразм вилояти · Арава(к)

Бурунга тақиладиган аёллар тақинчоғи.

Батман
Самарқанд вилояти · ботмон

Хивалиларда 48 ёки 50 қадоқ; Тошкентда 11 пуд; Самарқандда 8 пуд

Батман
Тошкент шаҳри · ботмон

Хивалиларда 48 ёки 50 қадоқ; Тошкентда 11 пуд; Самарқандда 8 пуд

Ҳаммасини кўриш · 2397 →

Мақолалар

1 та

Ташқи ресурслар

10 та
Коммон Воике: ўзбек тили
Корпуслар ва илмий ресурслар

Ўзбек нутқининг очиқ маълумотлар тўплами; овоз ёзиб ёки ёзувларни текшириб ҳисса қўшиш мумкин.

Kiril-lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Онлайн транслитерация: ёзувни ўзи аниқлаб, матнни кириллдан лотинга ва аксинча ўгиради.

Lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Бепул ва чекловсиз кирилл–лотин транслитерацияси; ў ва ғ ҳарфларини ёзиш жараёнида тузатади.

Ҳаммасини кўриш · 10 →

Саҳифалар

3 та
Ҳамкорлар

<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.

Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.