Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«СУҚ» бўйича 81 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

27 та
суқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

СУҚ 'ўзганинг овқатига олиб ейиш истаги билан тикилувчи', ' очкўз'. С у қ тўймас, ўгри бойимас (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сифат дастлаб соқ тарзида (ПДП, 422; DS, 508), кейинроқ суқ тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 143); ўзбек тилига кейинги талаффуз шакли етиб келган: соқ > суқ

1. Бировнинг оғзидаги, қўлидаги, олдидаги овқатига ҳавас, сукдик билан қаровчи; бировнинг дастурхонига бетакаллуф суқилувчи; очкўз

Оч тўяр, суқ тўймас — Мақол

Қосим суқ, Қорни қудуқ, Кўзи оч, Нафси қулоч — "Бойчечак"

2. Ҳирс, эҳтирос; ҳавас

Баширжон унга [Қирмизхонга] суқ бшган тикизди — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

[Йигит] Қизнинг қадди-қо-матига суқ бизан муквиду — "Ёшлик"

Парво қилма. Омон-эсон Ташкент борайлик, бировнинг суқи тушмаганидан топиб бераман. Кўрибсанки, у ҳам шайдо, сен ҳам — Шуҳрат, Шинелли йиллар

3. этн. "Ёмон кўз", кинна

Даф бўл, фалокат шўртумшуқ, Тегирмонда туз еган суқ, кет, кет, кет, кет! — Ҳамза, Танланган асарлар

Ажаб бўпти! Ўғлингизга ҳали буҳам оз! Бўлмаса Зулфия кимдан кам? Ҳуснига суқингиз киради — О. Ёқубов, Чин муҳаббат

Тўлиқ мақола →
суқмоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. 1. Куч ёки зарб билан учли нарсани бошқа бирор нарсага киргизмоқ; санчмоқ, тиқмоқ.

Найза суқмоқ. Игна суқмоқ.

Малик муаллим ялт этиб келинига қаради. Биров бигиз суқиб олгандай, кўкрагининг ости санчиб оғриди. — А. Кўчимов, Ҳалқа

Нусратбек ҳозир бу силлиқ башарага муштласа, игна суқса, тепкиласа ҳам, қонамаса, қизармаса керак. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

2. Бирор нарса ичига, орасига жойламоқ, тиқмоқ.

Ханжарни қинига суқмоқ.

Ёʻл-дош эгилиб, бошини тиззаси орасига суқди. қўллари билан қулоқларини беркитди. — Ёшлик

Гавҳар зимдан Талъатга қаради. У бошини баланд кўтариб, қўлларини шимининг чўнтагига суқиб борарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

У[Искандар] бир қўли билан қопчиқни очиб, бир қўлини хумчага суқди. — М. Мансуров, Ёмби

  • [Бировнинг] киссасига (ёки ҳамёнига, чўнтагига) қўл суқмоқ Бировнинг киссасига, пулига қўл урмоқ, хўжайинлик қилмоқ. Ука, мен ҳақимни сўрайман. Бировнинг киссасига қўл суқаётганим ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Бош суқмоқ Қодиров чайлага бош суқиб, ноз-неъматлар тўла дастурхонга кўз югуртирди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
  • Бурун суқмоқ Ойқиз бўлса ҳаддан ошиб кетди, ҳамма ишга бурнини суқяпти. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
  • Гапни гапир (ёки айтгин) уққанга , жонни жонга суққанга Гапни фикрингга, мақсадингга тушунадиган, сенга жон куйдирадиган одамга гапир, деган маънода ишлатиладиган матал. [Бўтабой ака] “Тушунтириш керак дейдилар, тўғри, лекин гапни айтгин уққанга, жонни жонга суққанга, гапни айтиб нетарсан онаси бемаҳал туққанга! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Икки қўлини бурнига суқиб Катта ўғлим билан икки қўлимизни бурнимизга суқиб, ўз уйимизга бордик. — С. Айний, Қуллар
  • Кўзига чўп суқмоқ
Тўлиқ мақола →
суқли
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

сфт. Суқ-ҳавас билан тўлиб-тошган; ҳавасли, эҳтиросли.

Суқли назар.

Нигора сувдан чиққанда, баданидаги томчилар гўё бегона суқли кўзларни қайтаришга қасд қилгандай, қуёш нурида марвариддек ялтирайди. — С. Анорбоев, Оқсой

Кенг қирларга суқли боқиб Борар эдим бир ўзим, Она юртим чиройига Тўймас эди ҳеч кўзим. — Шуҳрат

Тўлиқ мақола →
суқсур
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от Ўрдаксимонлар оиласига мансуб, патлари узун ва ингичка қуш.

Кўкқамиш кўлидан суқсур учирдим, Суқсурни излагай, лочин бўламан. — Алпомиш

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 27 →

Таърифлар ичида

14 та
шўртумшуқ

шўртумшуқ Одамга эл бўлмайдиган, аралашмайдиган; одамови. Мен тушунтириб кетаман шўртумшуққа; улар бизнинг тилни ўрганишсин. А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

очкўз

очкўз Еб тўймайдиган, нафсини тиёлмайдиган, нафси бузуқ, суқ. Очкўз бўри. Очкўз ит. Очкўзда бўлса ҳам — ёʻқ, Сахийда бўлмаса ҳам — тўқ. Мақол Бирор нарсаг

ЭРКСИЗ

кучсиз, қудрациз, заиф– бессильный – поверлесс. Кўзи суқ киšи ўзкä эрксиз болур – Кўзи суқ киши ўзига нисбатан иродасиз бўлади – Человек с завидущими глазами бессил

керик

керик Ораси очиқ, керилган; тешиклари катта. Мирҳожи боши юмалоқ, катта бурнининг катаклари керик гердайган бой. Ойбек, Улуғ ёʻл кўчма Ўзига бино қўйган; талтай

ТОДУМСУЗ

ебтўймас, очофат – ненасытный – глуттон. Тодумсуз болур ол кўзи суқ киšи, кўзи суққа етмäз бу дуня аšï – Кўзи оч киши қанча еса ҳам тўймайди, бу дунё таоми ко

Ҳаммасини кўриш · 14 →

Эртаклар

13 та
Ботир
Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Бўри билан тулки
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда тулкининг айёрлиги ва бўрининг соддалиги орқали ҳаётий сабоқлар берилади. Тулки ҳар доим ўзининг ақл-заковатидан фойдаланиб, қийин вазиятлардан

Гулиқаҳқаҳ
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда тилла кокилли ўғилнинг бошидан кечирган саргузаштлари, унинг ёвуз кундошлар ва кампирнинг ҳийлаларидан қандай омон қолгани ҳамда ўз бахтиг

Икки аҳмоқ
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда саломга алик олиш устида тортишган икки кишининг аҳмоқлиги тасвирланади. Отлиқ уларнинг аҳмоқлигини синаб кўради ва ҳар бири ўз аҳмоқлигини ҳ

Ноқулай маслаҳатчи
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Ноқулай маслаҳатчи исмли кишининг берган "ақлли" маслаҳатлари ва уларнинг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Унинг маслаҳатлари доим ҳам кутилган н

Ношуд бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўзининг соддалиги ва ишонувчанлиги туфайли турли қийин вазиятларга тушиб қоладиган етим боланинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Унинг ҳаракатл

Ҳаммасини кўриш · 13 →

Шева материаллари

27 та
ДУМ, дўм
Фарғона вилояти · дум

темирчиликда 1) о'роқ думи — о'роқнинг дастага кирадиган ингичка қисми, 2) аравамих думи — михнинг то'г'инга қоқиладиган ингичка қисми; на'лчиликда - на'лни

дум чиқариш
Фарғона вилояти · дум чиқариш

Пичоқчиликда даста (ёрма соп)га суқиш учун пичоқ тиғининг орқа томонини учли қилиш иши

душник
Фарғона вилояти · душник

Эриган чўян қуйилган қолипда пайдо бўлган газ чиқиб кецин учун болванкага суқиб, тешиклар пайдо қилинадиган сихча ва шу тешикларнинг ўзи.

илгир
Самарқанд вилояти · кинначи

кинначи, суқ чиқарувчи шахс

илгир
Навоий вилояти · кинначи

кинначи, суқ чиқарувчи шахс

козäлä
Қашқадарё вилояти · суқлик, очкўзлик, таъмагирлик

суқлик, очкўзлик, таъмагирлик

Ҳаммасини кўриш · 27 →