от 1. Бир-бири билан бирлашмайдиган, майда заррачалардан ташкил топган чўкинди тоғ жинси (асосан қурилишда ва қурилиш материаллари ишлаб чиқаришда хомашё сифатида фойдаланилади).
Қумдан қўрғон бўлмас. — Мақол
Тут дарвоза олдига тўкилган қумда ўйнаб ўтирган болакайларга бирпас завқ билан қараб ўтирди. — Н. Аминов, Суварак
Қурилиш материаллари оёқ остида тўкилиб, оҳак қумга, қум тупроққа қоришиб кетади. — Муштум
2. айн. Қумлик.
Карвонлар қумда адашиб, саргардон бўлмайдилар. — Мирмуҳсин, Меъмор
Бир йигит чироғи ўчирилган мотоциклини қуюндай учириб, қум ичкарисига кириб кетди. — С. Сиёев, Ёруғлик
3. сфт. Қумга ўхшаш, майда.
Қум шакар.
Жўрапошша бўйнидан қум марварид маржонини чиқарди-да, ипини шарт-шурт узиб, марваридларни кигизга тўкди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Қум соат Муайян миқдордаги қумнинг бир ёпиқ идишдан иккинчисига тор тешик орқали тушишига қараб вақтни ўлчовчи соат. Ўрта асрларда бандли қум соатлар урф эди. — Фан ва турмуш
- Ранги қум ўчди (ёки оқарди) Света конвертни олиб очди, хатга кўз юритди-ю, ранги қум ўчиб кетди. — В. Ғофуров, ВафодорКелиннинг ранги қум оқариб кетган, дағ-дағ титрар эмиш. — С. Аҳмад, Чўл бургути