Қидирув

фл. 1. Кучли иссиқсан кўпириб, буғланиб вақирлаб турмоқ.

Юз градус иссиқликда сув қайнайди. Қозонда шўрва қайнамоқда.

Бақирлаб қайнаётган дорини биров қошиқ билан шопириб турди. — А. Қаҳҳор, Кўр кўзнинг очилиши

2. кўчма Қайнаган ҳолатни билдирувчи товуш чиқармоқ (ичида сув, суюқлик бўлган идиш ҳақида).

Самовар қайнади. Тикилган қозон қайнамас. — Мақол.

Печка устида учта котелок [қозонча] буғ буриқтириб, шақирлаб қайнарди. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. кўчма Худди қайнаган кўринишли ҳолатда бўлмоқ; отилиб чиқмоқ (булоқ, дарё кабилар ҳақида).

Аммо дарё қайнар, кўпирар — Тўнка остин ялаб ўпирар. — Муштум

Қадимий чинор тагида чойхона, унинг ҳовлисида биллурдек тиниқ чашмалар қайнаб ётади. — Газетадан

Қайнаб тошсин нефт булоқлари. — Ё, Мирзо

уларнинг ҳозирги ҳолларини сезиб ётган Кумушнинг-да қайнаб чиққан кўз ёшлари икки чеккасидан ёстиққа оқиб туша бошлади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Пишмоқ, пишиб ейишли ҳолга келмоқ.

Икки қўчқорнинг боши бир қозонда қайнамас. — Мақол

Декчада сабзи-пиёз ҳам мириқиб қайнади. — Ҳ. Ғулом, Машъал.

[Пулдорларнинг] Қоринлари тўқ. Болачақалари роҳатда, уйларида қази-қарта қайнайди. — Ойбек, Танланган асарлар

5. кўчма Ачимоқ, бижғимоқ, ачиб-бижғиб бижирламоқ; шу тариқа етилмоқ.

Бочкага босилган узум қайнай бошлади.

Кун кишиларнинг уйларида мусаллас билан бўзалар хумлаб қайнаб ёца, иккинчи томонда расмий суратда ичкилик сотиш билан тириклик қилувчилар ҳам ёʻқ эмас эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. кўчма Кучли хатти-ҳаракатли, қўзғалган, тўлқинланган ҳолатда бўлмоқ (кўпчилик одамлар ҳақида).

Султонмурод қайнаган оломон ичида туртки еб, босилиб, эзилиб, узоқ юрди. — Ойбек, Навоий

Кун совуқ, лекин бозор қайнарди. — Ойбек, Улуғ ёʻл

7. кўчма Кучли, қизғин тус олмоқ.

Далаларда иш қайнайди: кимлар пахта теради, кимлар беда ўради, кимлар шудгор қилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Уста Ҳазратқулнинг қурилиш майдончасида ҳам меҳнат қайнайди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

8. кўчма Жаҳли, асаби кучли қўзғалмоқ.

Телефон дастасини қўпол ҳаракат билан, пешонасидан тер чиққунча айлантиради-да, жавоб ололмай қайнаб кетади. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

9. кўчма Айрим сўзлар билан бирикиб, шу сўзлар англатган нарсанинг кучли, ортиқ даражада бўлишини билдиради.

Ичида қайнаган ҳислар булоғи қўлига қалам олдирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Мен унча-мунчага бепарво қизлардан, деб юрсам, ичида шунақа фикрлар қайнаб ётган экан. — П. Турсун, Ўқитувчи

Жапақнинг миясида саволлар қайнаб тошди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Ростини айцам, шу замонда гап-сўз қайнаб кетган, лекин бировининг ҳам маъноси ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар

10. кўчма Ниҳоятда исимоқ; ёнмоқ.

Кун қайнаб кетган. Тўрт томонни ёндириб ётган саратон оловининг тафти чайла ичкарисига дам-бадам урилади. — Ёшлик

11. кўчма Кўп миқдорда тиқилиб кетмоқ.

Булоқда балиқ қайнаб ётибди.

Бу коридорда танаффус вақтида одам қайнайди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Ҳовлига чиққанда, катта ҳовли хотинлар билан қайнар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

қайнамоқрусчакипетьинглизчаbe boiled

от Қайин оға (эрнинг акаси унинг хотинига нисбатан ва хотиннинг акаси унинг эрига нисбатан).

Ишқ завқидан чала маст бўлган Лаъли чўзиқ-чўзиқ хуррак тортаётган эрини аллақачон унутиб юборганидек, қайнағасининг айвондан тикилиб турганини ҳам сезмади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

сфт. 1. Катта сой, дарё ва шу кабиларнинг сув уюрмаланиб, қайнагандай варақлаб турадиган жойи; гирдоб.

Амударёда тош ёʻқ ҳисоб. Аммо гирдоб — қайнамалар жуда-жуда кўп. — Газетадан

2. махс. Ариқ сувини ёʻл остидан ўтказиш учун мўлжалланган гидротехника иншооти.

[Сув] Қайнама — бетон ҳовузчалар орқали ерости қувурларига қуйилиб, дала ёқалаб югура кетди. — Ш. Ғуломов, Ёрқин уфқлар

Қайнама қуришда ёғин сувлари ҳам ҳисобга олинади. — Ўзме

от Қайин она (эрнинг онаси унинг хотинига нисбатан ва хотиннинг онаси унинг эрига нисбатан).

Фотиҳа ўқилиб, куёв қайнанага узр айтди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

суюқликнинг бутун ҳажмида тез катталашадиган буғ пуфакчалари пайдо бўлиб, улар суюқлик юзига қалқиб чиқадиган ҳодиса. Пуфакчалар ичидаги тўйинган буғ босими суюқликдаги босим (ҳавонинг суюқлик сиртига кўрсатаётган босими билан суюқлик устунининг гидростатик босими) га тенглашган ҳолдаги ҳароратда суюқлик қайнай бошлайди.Кипение — это явление, когда по всему объёму жидкости образуются быстро растущие пузырьки пара, которые всплывают на поверхность. Кипение начинается при температуре, при которой давление насыщенного пара в пузырьках сравнивается с давлением в жидкости (давление воздуха на поверхность жидкости и гидростатическое давление столба жидкости).