Қидирув

от 1. Бирор нарса, ҳодиса ёки кимса ҳақида ўй, хаёл.

Фикри равшаннинг сўзи равшан. — Мақол

Ҳанифанинг фикри бир зумда айқаш-уйқаш бўлиб қолди. — Саодат

[Пури] Тили билан Фазлиддинга ҳар хил ёқимли сўзлар сўзласа ҳам, фикри бошқа ёқларда кезди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бирор нарсага нисбатан муносабатни, уни баҳолашни ифодалайдиган ҳукм, хулоса.

Яхшини кўриб, фикр қил, ёмонни кўриб, шукур қил! — Мақол

Боринг, қозингизни топиб, ўз фикрингизни айтинг. — У. Исмоилов, Сайланма

У Бўтаевнинг фикрига қўшила олмади. — Ёшлик

3. Бирор масала, иш юзасидан бериладиган таклиф; маслаҳат.

Бу иш юзасидан қандай фикр берасиз?

Моҳира ойим эридан фикр сўраш ўрнига қизига арз қиладир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Аламазон газетадан Акбарнинг туркум шеърларини ўқиб, фикр билдиргиси келиб қолди. — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат

4. Бирор нарсага эришиш, бирор ишни амалга ошириш ҳақидаги ният, мақсад.

[Салимбойвачча] Гулнорнинг ахлоқсиз қиз эканини ўша вақтда фош этишга жазм қилган бўлса-да, бу фикридан дарров воз кечишга мажбур бўлган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Қўрчибоши уч томони девордай тик қоятош бўлган тоққа тахтиравон ишлатиш фикридан қайтди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

5. Нарса ва ҳодисаларни таққослаб ўрганиш, мулоҳаза юритиш натижаси; тўхтам, қарор.

Демак, эркаклар ҳамма нарса тўғрисида ўйлаб, бир фикрга келишган. — Ойбек, Танланган асарлар

— Мен ўзим ҳам шу фикрга келган эдим, — деди Меъмор. — Мирмуҳсин, Меъмор

Ҳар қандай инсон ўз фикрини билдириб, қалбини ёзишга ҳақли. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

Бошлиқ ўз фикрига эга бўлмаса, қўғирчоққа айланади. — Шарқ юлдузи

6. Тушунча, билим; онг, ақл.

Оламнинг тузилиши ҳақидаги фикримиз такомиллашмоқда.

— Агар киши ақлни, фикрни китобдан олмаса, қаёқдан олади? — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ақли, фикрининг теранлигини кўзлари айтиб турарди. — С. Зуннунова, Олов

7. Жамият ҳаёти ва табиатни тушуниш ёʻсини; дунёқараш, маслак.

Отамнинг, ҳам ўзимнинг қандай фикр ва маслак кишиси эканлигимизни айтиб ўтмоқчи бўламан. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Уни ўқидингизми, инсоф билан айтинг, асарда қандай зарарли фикр бор. — Ойбек, Нур қидириб

8. -ча (эгалик қўшимчаси ва аффикси билан) крш. с. взф.

Айтилаётган фикрнинг сайси шахсга тегишли эканлигини билдиради. Менинг фикримча, ватанпарварлик тарихни ўрганишдан бошланади. — Фан ва турмуш

рвш. кт. Хаёлда тасаввур қилиб, хаёл билан, хаёлан. Фикран суҳбатлашмоқ.

У фикран худога нола қиларди. — К. Яшин, Ҳамза

Бувниса хола фикран оламни кезиб чиқди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

сфт. Фикрлаш, фикр юритиш нуқтаи назаридан; маъно жиҳатдан; маъновий.

Фикрий изчиллик. Гаплар орасидаги фикрий боғланиш.

шоир мисраларда ранг сўзини такрор келтириш орқали фикрий изчилликни таъминлайди. — ЎТА

сфт. Бирор кимса, нарса ёки ҳодиса, жараён ҳақида муайян бир хулосага келиш мақсадида мулоҳаза юритмоқ; ўйламоқ.

Қўрбоши бу хабарни эшитиб, фикрлаб, нор дегани Гўрўгли бўлиши керак деб Авазхонни қамаб, банди қилади. — Нигор ва Замон

Ҳаёт фақат жанг, меҳнат эмас, фикрлашдан ҳам иборат. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

от айн. Фикр-хаёл.

Шу фикр-ўй билан Пошшахон бозор қизи бўлиб ўсди, вояга етди. — Д. Нурий, Осмон устуни

сфт. Бирор фикрга эга бўлмаган; фикри ёʻқ;