рвш. 1. (3-шахс бирликда бурни)
2. Ҳидлаш, ҳид билиш аъзоси; шу аъзонинг ташқи қисми.
Қирра бурун. Қийғир бурун. Бурун катаги. Ўртада бурун бўлмаса, кўз кўзни ўяр. — Мақол
Шарофатнинг юпқа лаблари кўкариб пирпиради, бурни оқариб, катаклари керилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Искандар, ёмон ҳид келгандай, бурнини жийириб, ошхона тарафга қаради. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди
Унинг бурун ва юзлари совуқдан қип-қизариб кетган. — С. Зуннунова, Олов
3. с. т. Жўмрак.
Чойнакнинг бурни.
4. Қулфнинг калит солинадиган тешиги.
Нури бугун Гулнорнинг уйини холи топиб, калити бурнида унутилган бир қутини очди. — Ойбек, Танланган асарлар
Хайрият, эшикнинг калити бурнида қолган экан — С. Аҳмад, Сайланма
5. Кеманинг олд қисми, тумшуғи.
Темур Малик энг олдинда бораётган кемада эди, у икки қават совут ва дубулға кийиб, кема бурнига чиқди. — М. Осим, Темур Малик
- Аччиғи бурнининг учида
- Бурни билан гапирмоқ (ёки куйламоқ) Димоғи билан гапирмоқ (куйламоқ). У [Собирахон] нима тўғридадир ўйлар, ихтиёрсиз бўлса керак, аллақандай ҳазин куйни бурни билан куйлаб борар эди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар
- Бурнига сув кирмоқ Ақли кирмоқ, мақсадидан воз кечмоқ. Бу қандай гапки, ахир, ҳали ҳам Ҳамзахоннинг бурнига сув кирмабди. Мактабни шариат номи билан неча бор боғладик, у ўзбошимчалик билан қайта очаверди. — К. Яшин, ҲамзаУ топган-тутганини қиморга ютқазиб, ўйиндан чиқди, унинг бурнига эрта сув кирди. — Ёшлик
- Бурнидан ип ўтказиб олмоқ Ўз домига тушириб, тамоман қўлга олмоқ, ўз измига солиб олмоқ. Болагинамга эга чиқиб, бурнидан ип ўтказиб олди бу доғули. — Муштум
- Бурнидан оша (ёки ортиқ) гапирмоқ Бировга керагидан ошиқ, ёқмайдиган гап айтмоқ. Дунёнинг жабр-у жафосини бошидан ўтказган. Ҳеч бир одамга бурнидан оша гапирмайди. — Ёдгор
- Бурнидан торца (ёки бурнига черца) , йиқилгудай Ҳолдан тойган, рамақижон бўлиб қолган. Гавдасининг шундай катталигига қарамай, қандайдир узоқ касалдан турган одамдек, бурнидан торца, йиқилай деб қолди. — Ойдин, БечораМана бугун ҳам илигидан дармони қуриб қайтди. Бурнига черцанг, йиқилади. — Шуҳрат, Умр поғоналари
- Бурнидан чиқди Татимади; зое бўлди. Уриш эшитиб, ўйнагани ҳам бурнидан чиқди.
- Бурни кўтарилмоқ Мағрурланиб, кеккайиб кетмоқ. Хўжайиннинг лайчаси-ку, бурнини бир қарич кўтарганига ҳайронмиз. — Ойбек, Танланган асарлар
- Бурнини тишлаб қолмоқ Армонда қолмоқ. [Гулнор:] Бу ҳужрага бошлаб келдингиз, менга жуда ёқди, энди уйга қайтиш ёʻқ, Мирзакаримбой бурнини тишлаб қолсин. — Ойбек, Танланган асарлар
- Бурни ҳам қонамади
- Буруннинг тагида (ёки остида)
- Бурун суқмоқ (ёки тиқмоқ) Ўзига алоқаси бўлмаган ишларга аралашмоқ, қотишмоқ. Олимхоннинг фазилатлари саноқсиз: у, элликбоши бўлгани учун, ҳамма тўй, маъракаларга бурнини тиқади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Икки қўлни бурнига суқиб (ёки тиқиб) 1. Қуруқ; ҳеч нарсасиз. Эртаси кун ёки шу кун кечасиёқ икки қўлларини бурунларига тиқиб хўжайинларининг ҳузурига борадилар. — А. Қодирий, Обид кетмон[Ёʻлчи:] Ман кучимни, теримни тўкай, фойдасини сояпарвар бойлар кўрсин, ман икки қўлимни бурнимга тиқиб қолаверай! Қани инсоф! — Ойбек, Танланган асарлар