Қидирув

от 1. Нарсаларнинг юқори томони; тепа; зид. паст.

Усти очиқ аравага юклар ортилди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ясси қора столларнинг ён-вери одамга, усти эса уюм-уюм китобга тўла. — П. Қодиров, Уч илдиз

Эрининг ёрдамида хонтахта устини ширинликлардан бўшатди. — С. Анорбоев, Оқсой

Дўконхона бурчагида усти ейилган, текис косиб тўнкаси — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ичга қарама-қарши томон; сирт.

Палтонинг усти. Идишнинг усти.

[Гулсумбиби] Усти кўк сирли катта челакни олиб, сигир соққани оғилхона томон кетди. — Ойбек, Танланган асарлар

Сидиқжон этикни чироққа солиб, устини, ичини кўрди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Саодатхон устига ҳеч нарса ёзилмаган, елимланган конвертни портфелига солиб қўйди. — С. Зуннунова, Янги директор

3. Кўчма Кийим, кийимлар мажмуи; уст-бош.

Усти юпун, қорни оч, озғин бола унинг ўзи эмасдек туюлди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Шу ҳам баҳонами? Устинг бут, қорнинг тўқ. Қордан қўрқасанми?! — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

4. кўчма Зимма, масъулият.

Ҳоким текшириб, ҳеч бир натижа чиқара олмагандан кейин, айбни карвонсарой қоровули устига қўяди. — Ш. Зуннун, Ҳийлакор ўғри

Бу ёʻлда қанча зарба бўлса, устимга олишга ҳозирман. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

5. 3-шахс эгалик ва жўналиш, ўрин-пайт ва чиқиш келишиклари аффикслари билан (устига, устида, устидан) кўмакчи вазифасида макон, пайт, обект каби муносабатларни ифодалайди.

Меъмор аравадан тушиб, бир муддат бўлса ҳам майса устига ёнбошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор

Қўрғонбеги от устида қўрғоннинг у бошидан бу бошига чопарди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Чой устида эри руҳиясини кузатади, унинг нечундир кайфи бузуқ — Мирмуҳсин, Топилган ҳусн

Пастда қамишзор ботқоқлик ва унинг устидан ўтган узун ёғоч кўприк бор эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Домла икки шиша пивонинг устидан юз грамм ароқни битта отиб, ўрнидан турди. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза

от 1. Бирор касб-ҳунар билан шуғулланувчи малакали мутахассис.

Соацоз уста. Этикдўз уста. Тикувчилик устаси. Иш устасидан қўрқар. — Мақол

Бу бинони ким қурган, Кўк билан улаштириб? Қоматин заб ўхшатган Устаси келиштириб. — Қ. Муҳаммадий

[Уйлаган:] Оғил солган усталарга доим қарашдим, лекин бировдан бир чақа сўраганим ёʻқ. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Маълум касб ёки ҳунарни эгаллашга ўргатувчи шахс; раҳбар, устоз.

Уста кўрмаган шогирд ҳар мақомда ёʻрғалар. — Мақол

Устанинг шогирди — ўн тўрт яшар Ёʻлдош дераза олдида ўтирарди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ака-ука уста қўлида уч йил ишлашди — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Шундай шахсларни билдирувчи сўзларга (шахснинг исми ёки бува, амаки каби сўзларга) қўшиб ишлатилади.

Қишлоқ чеккасида уста Абдуваҳоб деган, Аштдан кўчиб келиб қолган тожик яшайди. — Т. Ашуров, Оқ от

Уста бобонинг кайфи чоғ эди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Уста амаки, мундан халат тикиб берсангиз. — Гулдаста

4. Бирор иш, соҳанинг машҳур, моҳир билағони; моҳир.

Бадиий сўз устаси. Юқори ҳосил усталари. Санъат усталари.

5. Спортнинг у ёки бу соҳасида маълум натижаларни қўлга киритган спортчиларга бериладиган унвон ва шу унвонга эга бўлган шахс.

Спорт устаси. Хизмат кўрсатган спорт устаси.

6. Эпчил, чечан.

Марасул ака, кўк пиёз тўғрашга устасиз — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Гапга ҳам уста экансиз — Мирмуҳсин, Меъмор

Майнабозчилик қилишга уста эди Раҳим ака. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

н regulations, rules, charter

сфт. 1. Юқорида, тепа қисмда жойлашган; юқориги, тепадаги.

Устки тиш. Устки жағ. Уйнинг устки қавати.

[Камолхонов] Сулаймоновнинг кулмаганини кўриб, ўзини жиддий кўрсатиш учун, қошларини чимирди, устки лабини сўра бошлади. — А. Қаҳҳор, Икки ёрти — бир бутун

2. Нарсанинг ташқи қисмида, сиртида жойлашган; сиртидаги.

Нормат бинтни противогаз халтасининг устки чўнтагига солиб қўйди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Шудгорларни бороналашни тупроқнинг устки қатлами етилиши биланоқ бошлаш керак. — Газетадан

от кт. айн. Устоз.

Аваз ҳар куни эрталаб улуғ устодларининг китобларини ўқиб, дарс оларди. — Ж. Шарипов, Хоразм

У ҳатто Ҳиротда қолиб, бошқа бир ерда истиқомат қилса ҳам, устоднинг қўлида хизмат этишни истарди. — Мирмуҳсин, Меъмор

от 1. Касб, ҳунар, илм ва шу кабиларни ўргатувчи; ўқитувчи, муаллим.

Устозидан сабоқ олган, аудиторияларда бўладиган баҳслар ва жиддий машғулотларда қатнашган студент, бўшаган заҳоти, иккинчи уйи — ётоқхонага шошилади. — Газетадан.

2. Ёʻл-ёʻриқ кўрсатувчи, тарбияловчи, мураббий; раҳнамо, ўқитувчи, муаллим.

Бобур отдан тушиб, устози билан кўришар экан, бирдан кўнгли юмшаб, кўзларига ёш қуйилиб келди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Шундай қилиб, китобни кўтариб, минг истиҳола билан устоз Миртемирга яқинлашдим. — Газетадан

Сизлар, сизларнинг устозларингиз отнинг қашқасидай маълум бўлиб қолгансиз. — Ҳ. Ғулом, Машъал