Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «xam» — результатов: 92: с: Русский

Фильтр

Словарные статьи

4
Хамса или пятерица русский

(ар. خمسه — беш, бешлик сўзидан)

xamsa. Anʼanaviy mavzuda va shaklda besh mustaqil dostonni oʻz ichiga oluvchi Yaqin va Oʻrta Sharq xalqlari klassik adabiyotidagi sheʼriy asar. Xamsachilik anʼanasini ulugʻ ozarbayjon shoiri Nizomiy Ganjaviy (1141—1203) boshlab berdi. Shundan soʻng bu anʼana keng tarqaldi, shoirlar oʻzlarini xamsachilikda sinab koʻrdilar, ammo ulardan faqat Xisrav Dehlaviy (1253—1325), Abdurahmon Jomiy (1414—1492) va Alisher Navoiy (1441—1501) buyuk xamsanavis sifatida tan olindi. Xamsa tarkibiga kirgan besh doston anʼanaviy mavzu va shakl asosida yozilsa ham, biroq ular ijtimoiy masalalarga munosabat, bu masalalarni hal etish jihatidan farq qiladi. Har bir ijodkor yaratgan «Xamsa»lar mustaqillik, originallik kasb etadi. Chunki har bir xamsanavis oʻz asarida anʼanaviy mavzuni oʻz davrining muhim ijtimoiy-siyosiy masalalari bilan uzviy bogʻlab aks ettirar edi. Alisher Navoiyning «Xamsa»si 1483—85 yillar orasida yozildi va u quyidagi dostonlardan iborat: «Hayratul-abror», «Farhod va Shirin», «Layli va Majnun», «Sabʼai sayyor» hamda «Saddi Iskandariy». Sovet navoiyshunosligi «Xamsa» dostonlarining ilmiy-tanqidiy tekstini yaratdi, Navoiy «Xamsa»si keng va chuqur tadqiq etilib, koʻpgina ilmiy asarlar yozildi.

Полная статья →

В определениях

1

Сказки

16
Bale, bale, bale
Устное народное творчество

Chol bilan kampirning katta tarvuz yetishtirishi va uni podshohga sovgʻa qilishi bilan boshlanadigan ushbu ertakda, cholning topqirligi va adolat talabi markazi

Botir echki
Устное народное творчество

Ushbu ertakda uch hayvonning xoʻjayinlaridan qochib, togʻda yangi hayot boshlashi tasvirlanadi. Ular oʻz topqirliklari va birlashgan kuchlari bilan yovvoyi hayv

Boyvachcha bilan pari
Устное народное творчество

Bu ertak boyvachcha yigitning pari qizga uylanishi va turmushdagi sarguzashtlari haqida hikoya qiladi. Ular yalmogʻiz kampirning changalidan qochib, koʻp qiyinc

Donishmand xotin
Устное народное творчество

Bu ertakda savdogar har yetti yilda bir shahriga qaytib, xotin oladi, ammo ular yolgʻizlikdan oʻlib qolishadi. Uchinchi marta u donishmand qizga uylanadi, qiz e

Echkining oʻch olishi
Устное народное творчество

Bir echki bolalari bilan tinch yashar edi, ammo och boʻri ularning hayotiga xavf soladi. Ona echki bolalarini himoya qilish va yovuz boʻridan oʻch olish uchun a

Eng katta zulm
Устное народное творчество

Bu ertak oʻz qiziga zulm qilgan podshoh va uning qizi haqida. Qiz otasining yomon niyatidan qochib, boshqa yurtga boradi va u yerda oʻz baxtini topadi.

Показать все · 16 →

Диалектные материалы

71
Dāmīzdīriq
Buxoro viloyati · xamirturush

Xamirturush, achitqi

Dāmīziq
Xorazm viloyati · xamirturush

Xamirturush, achitqi

Konargä
Samarqand viloyati · xamirturush

Xamirturush, achitqi

Qor
Buxoro viloyati · xamirturush

Xamirturush, achitqi

Tāmīzgʻī
Toshkent shahri · xamirturush

Xamirturush, achitqi

axligʻ
Namangan viloyati · xamirturush

Показать все · 71 →