Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «mat.» — результатов: 112: с: Русский

Фильтр

Словарные статьи

97
Матла русский

ар. مطلع — қуёш ва юлдузларнинг чиқиш жойи сўзидан

Gʻazal yoki qasida janrlarining har ikki misrasi oʻzaro qofiyalanadigan birinchi bayti. Matlaʼ gʻazal yoki qasida asosida yotuvchi poetik mazmunning tezisi boʻlib, butun asar davomida bu tezis asoslanadi, yoritiladi va maqtada yakunlanadi. Masalan, Alisher Navoiyning bir gʻazali quyidagi matlaʼ bilan boshlanadi: Meni bir noma birla dilbarim yod etmadi hargiz, Qulin qaygʻudin ul xat birla ozod etmadi hargiz va u quyidagi maqtaʼ bilan yakunlanadi: Agar buzdi Navoiy koʻnglin ul bevafo, tong yoʻq, Vafo ahlin uyin chun ishq obod etmadi hargiz. Bu gʻazalda matladagi fikr maqtada xulosalanganligini koʻramiz. Gʻazalning matlaʼ va maqtaʼ oʻrtasidagi baytlarida shoir oʻzining gʻoyasini har taraflama asoslaydi, dalillaydi. Klassik shoirlarimiz matlaga katta ahamiyat berib, maxsus badiiy usul — husni matlani ijod etdilar. Bu usulga koʻra, gʻazal matlai va undan keyingi bayt ham toʻla qofiyalanib, gʻazal qoʻsh matlali boʻlgan. Qoʻsh matlaʼ, yaʼni husni matlaʼ gʻazalning jozibasini, ohangdorligini oshiradi. Masalan: Tun oqshom boʻldi-yu, kelmas mening shamʼi shabistonim. Bu anduh oʻtidin har dam kuyar parvonadek jonim. Ne gʻam, koʻrguzsa koʻksum porasin choki giribonim, Koʻrinmas boʻlsa koʻksum yorasidin dogʻi pinhonim... (Navoiy.), matlaʼ

Полная статья →

Показать все · 97 →

В определениях

9

Показать все · 9 →

Сказки

6
Eshmat bilan Toshmat
Устное народное творчество

Ikkita doʻst Xizrdan turli tilaklar tilaydi: biri mol-dunyo va ulfatlar, ikkinchisi esa oila va farzandlar. Yillar oʻtib, ularning hayotlari tilaklariga koʻra s

Navroʻz qaroqchi
Устное народное творчество

Navroʻz qaroqchi ismli oʻgʻri halol mehnatning qadrini tushunib yetadi. Uning hayotida yuz bergan voqealar uni qaroqchilikdan voz kechishga undaydi va u boylikk

Oʻtinchi chol
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi cholning oʻgʻli Dodning sarguzashtlari, uning adolatni tiklash va sevgisini topish yoʻlidagi sinovlari hikoya qilinadi. Qahramon qiyinchilik

Qahramon
Устное народное творчество

Qahramon ismli yigit oʻz shahri va boshqa mamlakatlarni yovuz devlardan himoya qiladi. U qiyinchiliklarga qaramay, mardlik va jasorat koʻrsatib, xalqni zulmdan

Shahzoda Asad
Устное народное творчество

Shahzoda Asad amakisining hiylasi tufayli taxtdan mahrum boʻlib, surgun qilinadi. U sarguzashtlar davomida malikani qutqarib, oʻzining mardligi va adolatparvarl

Xafa boʻlish yoʻq-a?
Устное народное творчество

Boltaboy akasining oʻchini olish uchun zolim boyning xizmatiga kiradi. U boyning har bir ayyorligiga oʻzining topqirligi bilan javob berib, uni oʻz tuzogʻiga tu