fl.
1.
Suyuqlik, sochiluvchan jism va shu kabilar ichiga yorib kirmoq. choʻmmoq.
Suvga tomgan yogʻ botmas. — Maqol
[Shokir ota] Oldida yotgan kerakli asboblarni tez topa olmas, kuvani qidirgan qoʻli shirach kosaga botar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Kechagi chorshanba bozor bir sigir oldim deng, yegani quruq xashag-u, sutiga qoshiq botmaydi — shundoqqina qaymoq. — Askiya
2.
Belanmoq, koʻmilmoq; qoplanmoq.
Terga botmoq. Qonga botmoq.
Yusufbek shunday qarasa, Amirbek oʻzidan ketib qolyapti, hamma yeri bilchillab, qonga botib kelayapti. — Yusuf va Ahmad
Zambarakning oʻqi tegdi sonima, Oq koʻylagim botdi qizil qonima. — Qoʻshiqlar
Otlar oppoq koʻpikka botgan, har junidan ter ketgan — Yusuf va Ahmad
Madaminning yoʻgʻon, semiz qora barmoqlari yoqqa botgan guruchlar orasida oʻrmalay boshladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
U [Rukniddin] terga botib, suv boʻlib ketgan edi. — Mirmuhsin, Temur Malik
3.
Gʻarq boʻlmoq, choʻkmoq.
Dushman kemasi suvga botdi. Tavakkalchining kemasi botmas. — Maqol
4.
Bosib, ezib yoki yorib ichiga kirmoq; koʻmilmoq; suqilmoq, sanchilmoq.
Badaniga achchiq qamchi botibdi. — Yusuf va Ahmad
Etak yarim boʻlar-boʻlmas, bogʻichi boʻynini kesib yuborguday botadi. — S. Nurov, Narvon
Bilaguzuk bilagima botadi. Usta yigit roʻmolimdan tortadi. — Qoʻshiqlar
Ularning oʻlimi bu xoin cholning Koʻksiga xanjardek abadiy botdi. — X. Davron, Qaqnus
Qilich, nayza sindi-da, Ikkoviga botmaydi. — Nurali
5.
Tiqilib yoki koʻmilib, yurolmay qolmoq, zoʻrgʻa yurmoq.
Etigi toʻpigʻigacha loyga botib ketdi. — Yoshlik
Baʼzan Bektemir tizzagacha loyga botadi. Kalavlanadi, yiqiladi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Oldinda barxan tepa paydo boʻlib, mashina undan oʻta olmay, gʻarillay-gʻarillay qumga botib qoldi. — M. Mansurov, Yombi
Tizzasigacha tuproqqa botib, bir yonboshiga qiyshayib qoldi. — S. Ahmad, Ufq
6.
Qarzga botmoq Katta miqdorda qarz boʻlmoq.
Otamurodni uylantirganlarida qarzga botdi. — Sharq yulduzi
7.
koʻchma
Biror ruhiy holatga tushmoq, koʻmilmoq; biror salbiy muhit, gʻoya va shu kabilar taʼsiriga berilib yoki girdobiga tushib qolmoq.
Sherbek xayolga botib, uzoq jim qoldi, soʻng chuqur uh tortdi. — S. Anorboyev, Oqsoy
Gulnor boshini egib, chuqur sukutga botdi, bir lahzada yuzini iztirob koʻlankasi qopladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Ularga tikilib goh jilmaydi, goh qaygʻuga botdi. — Yoshlik
Gunohga botasizlar! Bor, yuz-qoʻlingni yuvib chiq, xazon boʻlgur. — Hamza
— Dadasi! Gunohga botmang, dadasi! — dedi chirillab. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi
8.
koʻchma
Qattiq tegmoq, ogʻir tuyulmoq.
Bu gap menga ancha ogʻir botdi, lekin chidadim. — Yoshlik
Isfandiyorning beandisha mulohazasi bosh vazirga ogʻir botdi. — S. Siyoyev, Avaz
Lodon deding, sening soʻzing menga botibdi, Shunday lodon necha devni yutibdi. — Malikayi ayyor
9.
Ichkari tomon ezilib, botiq hosil boʻlmoq, ichkari kirmoq.
Ali tajang bir tomoni ichiga botgan kaskasini koʻzigacha bostirib kiydi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Uning qizarinqiragan koʻzlari ich-ichiga botib ketgan edi. — S. Zunnunova, Olov
10.
Ufq orqasiga yashirinmoq, yashirinib, koʻzdan gʻoyib boʻlmoq (asosan Quyosh, Oy haqida).
Kun qizarib botsa, qizingni uzat, Tong qizarib otsa, tomingni tuza t. — Maqol
Oy botsa ham, boy yotmas. — Maqol
Mana uzzukun butun borliqni qizdirib, oʻz kuchini koʻrsatgan quyosh ufqni olovlantirib botmoqda. — Gazetadan
11.
Singmoq, hazm boʻlmoq; nasib qilmoq.
Birovni norozi qilib olingan non menga botmaydi. — Sharq yulduzi
Ayronni qanday ichayin, Och yuragimga botmaydi. — Nurali
