Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«Tom» boʻyicha 696 ta natija: Lugʻatlar

Filtr

Lugʻat maqolalari

571 ta
tom
Izohli lugʻat · yana 9 ta lugʻatda

TOM ' binoning ustini bekitib turuvchi qismi'. Mingboshi t o m d a g i karnaychilarga "bas" isho— rasini hildi (Mirzakalon Ismoiliy). Bu ot qadimgi turkiy tilda tam tarzida talaffuz qilingan (ДС, 529); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: tam > tâm. Bu soʻz asli 'devor' maʼnosini anglatgan (Devon, I, 299; II, 206; III, 172). Mahmud Koshgʻariy bu soʻzni uy soʻzi bilan ham tarjima qilgan (Devon, III, 151). Tâm soʻzini ' uy' maʼnosida ishlatish oʻzbek tili shevalarida hozir ham mavjud. DSda qayd etilishicha, qadimgi turkiy tilda 'binoning ustini bekitib turuvchi qismi' maʼnosi tagʻam soʻzi bilan anglatilgan (526- bet); keyin — chalik bu soʻz tarkibidagi gʻa tovushlari talaffuz qilinmay qoʻygan boʻlsa kerak: tagʻam > tam > tâm

1. Uyning, binoning ustini bekitib turuvchi tepa qismi

Poy tom. Tunuka tom. Ikki nishabli baland tom. yash Asfalt yoʻllar, tunuka va shifer tomlardan qaynoq hovur koʻtarshshdi — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Keta-ketguncha yakkam-dukkam loysuvoq tomlar, devorlari toʻkilay deb turgan pastak uylarni koʻraverib, dilingiz xira tortadi — K. Yashin, Hamza

2. Baʼzi qurilmalarning qor-yomgʻir, quyosh va shu kabilardan himoya qiluvchi tepa qismi

Toʻlanboy Ikromjonning ahvolini koʻrib turganidan, u ham indamadi-da, ketdik, deb kabina tomini mushtladi — S. Ahmad, Ufq

Hkkojw boshliq qori tizzaga uradigan kizil vagon tomiga chikib, atrofni kuzata boshladilar — N. Safarov, Jasoratning davomi

3. Uy, hovli-joy

Eshakka muguz bitsa, egasini suzadi, Tuyaga qanot bitsa, tomingni buzadi — Maqol

yaya Shunda borib, bir tomni ochdi — bari tillaga toʻla, bir tomni ochdi — kumushga toʻla — "Ravshan"

"..Dashti qipchoqlar boyisa, xotin oladi, turkiylar boy boʻlsa, tom soladi" [oʻylardi Masuma beka] — Mirmuhsin, Meʼmor

Toʻliq maqola →
tommoq
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

fl. Tomchilab oqmoq; chakka-chakka oqib turmoq, tushmoq, tomchilamoq.

Xatga siyoh tomdi. Shimga yogʻ tomdi. Tomchi tomib boʻlguncha, daryo oqib oʻtadi. — Maqol

Toma-toma koʻl boʻlur, hech tommasa, choʻl boʻlur. — Maqol

Sovuq tomchilar uning yuziga, boʻyniga tomib gʻashini keltirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Koʻz yoshlari egarning qoshiga va otning yoliga toma boshlaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Uning koʻzlaridan oppoq soqoliga qatra-qatra yosh tomar edi. — A. Qahhor, Asror bobo

  • Koʻzlaridan qon tomadi Oʻta gʻazabli holatni qayd etadi. Azim tajang bir qadam oldinga tashladi. Koʻzlaridan qon tomardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Ogʻzidan (yoki labidan, tilidan) bol (yoki asal) tomadi Nihoyatda shirin soʻz, xushmuomala. Kattadan-kichikka ogʻzidan bol tomib muomala qiladigan xola negadir men bilan til uchida soʻrashib qoʻya qoldi. — T. Alimov, DashshoʻLablaringizdan bol tomadi, yonib turgan olovsiz. — K. Yashin, Hamza
  • Yuzidan qon tomadi [Qishlogʻimiz] Odamlari shunaqangi xushbichimki, bir qarashdayoq suqingiz kiradi. Yuzlaridan qon tomadi. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Qamchisidan qon tomadi Oʻta zolim, qahri qattiq. Qiz avval qoʻrqdi, otasi uning Sidiqjon bilan soʻzlashib turganini emas, bogʻga tushganini bilsa ham, terisiga somon tiqadi: bu xususda otasining qamchisidan qon tomar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 571 →

Taʼriflar ichida

125 ta
cherepitsa

cherepitsa bnk. Sopol va sement-qum qorishmasi, shuningdek, metall, plastmassa kabi materiallardan tayyorlanadigan, tom yopish uchun ishlatiladigan novli plastinka shakli

boʻgʻot

bo‘g‘ot Qamish solib yopilgan tomning devordan tashqariga chiqib turgan qismi. Peshindan beri yogʻayotgan hoʻl qor tom boʻgʻotlarini, ariq boʻylarini oqartirdi. H. Gʻulom

yirik

yirik zid. Hajmi, oʻlchamlari, qiymati jihatidan nisbatan katta; mayda. Yirik marvarid. Yirik guruch. Yirik tom-chi. Yirik olma. Yirik pul. Ahmad tan-bal qahr bilan oʻrni

dala

dala Aholi yashaydigan joydan tashqarida boʻlgan, ekin ekiladigan yer, ekinzorlar. Ekin dalasi. Paxta dalasi. Mehnat dalasi. Paxtazor dala. Bogʻbon bogʻini tuzar, Dehqon

tabiat

tabiat Butun mavjudotni oʻz ichiga olgan olam, borliq. Tabiat zap qiziq narsa-da. Unda hamma narsa mavjud, hamma narsaning oʻz oʻrni, oʻz mavqeyi bor. N. Fozilov, Diydor

Hammasini koʻrish · 125 →