Қидирув

от айн. Шойи.

Сен ухлайсан, аммо Марғилон Сенга атаб тўқийди шоҳи. — Ё. Мирзо

Анвар Мурод шоҳи пардаларни кўтарди. — Ойбек, Нур қидириб

Уялди-ю, ҳеч гап айтмайин, Уйга қараб секин қўзғалди, Сув бўйида, ойдинда майин Битта шоҳи рўмолча қолди. — Ҳ. Олимжон

от 1. айн. Подшо(ҳ).

Эрон шоҳи. Шоҳнинг қизи.

Шоҳ боласига — юрт ва сипоҳ, дарвеш боласига масжид-у хонақоҳ керак. — Ойбек, Навоий

Ўйлама, ўлгунча ҳар ким бу разолатда кетар, Шоҳлар бир кун гадо, бир кун гадо шаҳзоддур. — Ҳамза

2. Шахмат ўйинида: энг асосий фигура.

Бир вақтнинг ўзида рақиб шоҳига ва доналаридан бирига ҳужум қилиш икки ёқлама зарбанинг энг кўп учрайдиган хилидир. — М. Муҳиддинов, Шахмат

3. Шахмат ўйинида: бирор дона билан бевосита рақибнинг шоҳига қилинадиган ҳужум; кишт.

Шоҳ бериб мот қилмоқ.

Мирза Муҳиддин қалтис бир шоҳ бериб, Мухторхон ўйланиб қолди. — А. Қаҳҳор, Сароб

4. с. т. Қарта ўйинида: тождор чол расми тасвирланган, куч жиҳатидан туздан кейин турадиган қарта.

5. кўчма Нарса ёки кимсаларнинг энг яхшиси, сараси.

Қушлар шоҳи — бургут.

Неча юзлаб таомлар орасида палов миллий пазандаликнинг шоҳ таоми ҳисобланади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

Шоҳ қиз, шакар қиз, қизларнинг гули, Қошларингни кўрсатгил, мен унинг қули. — С. Айний, Дохунда

Бир юлдуздир етти кўкда — фалакда, Коинотнинг машъалига ўхшатдим. у дунёга тақдим қилди шоҳ асар, Мен ҳам унга шу достонни яратдим. — М. Шайхзода

6. Баъзи сўз бирикмалари таркибида “бош“, “асосий“, катта деган маъноларни билдиради (бундай сўз бирикмаларининг баъзилари қўшма сўзга айланган ва айланмоқда).

Шоҳ кўча. Шоҳ бекат.

Сирдарё тўсилиб, шоҳ тўғон қурилди. — Газетадан

от Бирор иш, воқеа, хатти-ҳаракатда бевосита иштирок этган, қатнашган ёки уни кўрган шахс; гувоҳ.

Ёʻқ исбот учун виждонимдан бошқа шоҳидим ёʻқ — деди Отабек. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Менда ҳеч қандай гувоҳ ёʻқ! Шоҳидим бор! — Ғуломжон томоғи қирилиб, ранги ўчиб, бўзариб гапирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Куштгирий шошиб-пишиб, ўзи шоҳид бўлган воқеалардан гапириб берди. — М. Осим, Сеҳрли сўз

от айн. Гувоҳлик.

от Шоҳ унвони.

сфт. 1. Подшоларга хос, шоҳларда бўладиган; олий даражадаги, жуда яхши.

Шоҳона кийим. Шоҳона жиҳоз. Шоҳона кийинмоқ. Шоҳона яшамоқ.

Бутун мажлисни

[Ҳусайн Бойқаро] ўзининг шоҳона зиёфатига таклиф этди. — Ойбек, Навоий

Шу орада тиктирди ўзига либос, Бир либоски, шоҳона, шоҳ қизига хос! — Шуҳрат

Ўзига ўзи зеҳн солиб, шоҳона қадам билан залга қараб юрди. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

2. кўчма Дабдабали, ҳашаматли.

Пулингиз сандиққа сиғмаётган бўлса, каминага беринг, мен ўзим шоҳона уй-жой қурдириб бераман. — О. Ёқубов, Диёнат

Мана шу янги иморатда дабдаба билан шоҳона тўй бермоқчи бўлиб, чор томонга чопар чоптирди. — Муштум

3. кўчма Энг йирик ва энг яхши, оламшумул.

Космосга биринчи одамнинг парвоз қилиши кишилар ижодий меҳнатининг шоҳона самараси бўлди. — Газетадан

Унинг [Пушкиннинг) шоҳона асарлари яна кўплаб янги санъат дурдоналарини яратишга асос бўлди. — Газетадан