ot 1. Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turgan moviy fazo; samo, falak, koʻk.
Osmon gumbazi. Osmonni bulut qopladi. Osmon uzoq, yer qattiq. — Maqol
Tuyani shamol uchirsa, echkini osmonda koʻr. — Maqol
Tiniq osmonda yulduzlar charaqlab turibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat
[Boy Jamilaga:] Mening oltinlarim shunday ulugʻ bir hokimki, yerga kirsang — qulogʻingdan, osmonga chiqsang — oyogʻingdan tortib, mening qoʻynimga olmaday qilib solib qoʻyadi! — Hamza, Boy ila xizmatchi
2. Yer atrofini oʻrab olgan olam fazosi (astronomik jismlar makoni).
Yulduzlar osmoni. Osmon mexanikasi.
3. Baland, tepa, yuqori.
Osmonga otgan toshing qaytib tushib, yorar boshing. — Maqol
4. koʻchma Yuqori, baland, qimmat.
Nima uchun shunday pishiqchilik paytida mevalarning narxi osmonda? — Gazetadan
5. koʻchma s.t. Juda baland, yetib boʻlmaydigan darajada yuqori.
Varrak osmonga chiqib ketdi. -[Yoqut] Hali ham osmonda, — dedi Hamro Karomatga. — H. Rahim, Chin hayot
- Boshi osmonda Xursand, shod. Shu boisdan qoʻlim koʻksimda, boshim osmonda! — Gazetadan
- Dudi osmonga chiqmoq Mana shu yerda mingboshining dudi osmonga chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Yer bilan osmoncha farqi bor Juda katta farqi bor.
- Oyogʻini osmondan keltirmoq
- Osmonga ustun boʻlarmiding Nima boʻladi, osmonga ustun boʻladimi? — dedi Ashur Mirzo ochiq bir kinoya bilan. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Osmonda yurmoq Oʻzini katta fahmlab, kekkayib yurmoq, hech kimni mensimaslik.
- Osmondan kelmoq Juda balandsan kelmoq, oʻzini baland olib, magʻrurlanib gapirmoq. Xoliqov goho baralla qahqahlaydi, baʼzan Men unday qildim, men bunday qildim, qotirdim, doʻndirdim, deb osmondan keladi. — A. Muhiddin, Chap choʻntak
- Osmondan olib gapirmoq Taxminan gapirmoq; omilsiz, asossiz gapirmoq.
- Osmondan osilib (yoki oyogʻini uzatib) tushgan Ha, muncha! Xotiningiz osmondan tushibdimi? Biz ham odam bolasi, turibmiz. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari