Звуковая организация речи

Prozaik yoki sheʼriy nutqda undosh yoki unli tovushlarning biror maqsadda oʻziga xos holda qoʻllanishi bilan bogʻliq stilistik usullardan biri. Nutqning tovush tuzilishi, odatda, shu nutq turiga — ogʻzaki yoki yozma, sheʼriy yoki nasriy ekaniga, uning kimga moʻljallanishiga qarab xilma-xil koʻrinishlarda boʻladi. Har bir nutq xoh sheʼriy, xoh nasriy boʻlishdan qatʼi nazar, oʻziga xos tovush tuzilishiga ega boʻladi. Biror nutqdagi tovushlar tuzilishining biror maqsad asosida ataylab qoʻllanishi maxsus stilistik ifodaviy usul sifatida yuz beradi. Masalan, aruz sistemasidagi sheʼrlarning nutqiy parchalari — misralarning tarkibidagi choʻziq va qisqa unlilarning oʻzaro maʼlum tartibda takrorlanishi oʻziga xoslik kasb etadi. Nutqning tovush tuzilishi takror, anafora (q.), alliteratsiya (q.), epifora (q.), assonans (q.), dissonans (q.) va h. k.ni oʻz ichiga oladi. Nutqning tovush tuzilishi va uning keng imkoniyatlarini yaxshi bilgan xalq undan turli maqsadlarda foydalangan. Masalan, yoshlarda nutq tempini mashq qildirish, mantiqiy soʻzlash va soʻzlarni aniq talaffuz qilish malakasini oʻstirish uchun turli xil tez aytishlar toʻqiganlar (q. Skorogovorka)., nutqning tovush tuzilishi

Turpning tomirini tutning tomiri tutib turibdi, Tutning tomirini turpning tomiri tutib turibdi.