zahar
заҳарzahar
sft. 1. Tirik mavjudotni ogʻulab yemiruvchi yoki oʻldiruvchi modda, ogʻu.
Ilonning zahari.
Bu ayol — Razzoq soʻfi degan odamning qizi, oʻz eriga zahar bergan. — Choʻlpon, Kecha va kunduz
[Salimboyvachcha] Ichki choʻntagidan qogʻozga oʻralgan zaharni olib, titroq qoʻllari bilan oshga sepdi — Oybek, Tanlangan asarlar
Qolaversa, ilon zahari farmatsevtikada qimmatbaho xomashyo ekani ham yaxshi maʼlum. — Fan va turmush
2. koʻchma Ogʻu singari achchiq, kishi hayotini ogʻulaydigan, azobga aylantiradigan narsa, holat.
[Elmurod} Sayfullaga Hovlingizda yegan-ichganim zahar edi, endi maktab-da rangim chiqib qoldi, deb tana qilarmish. — P. Tursun, Oʻqituvchi
3. koʻchma Jahl, gʻazab.
Hovlida oshqovoq poʻchoq sudrab oʻynab yurgan bolani koʻrib, [Sharofatning] zahri bir oz tarqaldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
4. Qattiq zarb, achchiq ogʻriq.
Tikan zahri uchida, dushman zahri ichida. — Maqol
Ot chidamas achchiq qamchi zahriga. — Goʻroʻgʻli
5. sft. Koʻchma Juda ham achchiq.
Zahar ovqat. Zahar tutun.
6. sft. Koʻchma Kishiga nayzadek botadigan, dilga ozor beradigan.
Zahar piching. Zahar til.
Rais ustaga gʻazab bilan tikildi-yu, zahar toʻla kinoya qildi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
7. sft. Koʻchma Jahldor, serjahl, qahr-gʻazabli; tili achchiq va jizzaki.
— Bay-bay-bay, oʻzi jinqarcha boʻlsayam, shunaqa zahar qizki, xuddi Zulayho opangizga oʻxshaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Uning [Umidning] nazarida, Shukur Karimovich zaharroq odam koʻrindi. — Mirmuhsin, Umid
Baxtga qarshi, tergovchi yosh boʻlsa ham, sochlari toʻkilib, tepakal boʻlib qolgan, tirnoqlarigacha zahar bir odam ekan — O. Yoqubov, Izlayman
- Zahar boʻlmoq Zaharga, ogʻuga aylanmoq, tatimaslik. Yana dardga koʻmildi Nisoxon boshi, Zahar boʻldi bir kosa sovigan oshi. — Gʻayratiy
- Zahar yutmoq Achchiq-alam yutmoq, azob chekmoq, iztirob chekib qiynalmoq. Kamtar boʻl, taltayma, kekkaymagin tik, Doʻst uchun zahar yut, shirin jonni tik! — Yo. Mirzo, Oʻgʻil mehri
- Zahar qilmoq Zaharga, ogʻuga aylantirmoq, tatitmaslik.
- Zahri kelmoq Achchigʻi kelmoq, jahli chiqmoq. Bunyodning qahri keldi, Devning ham zahri keldi. — H. Olimjon
- Zahar (yoki zaharini) sochmoq Gʻazabini toʻkib solmoq, jahl-gʻazab qilib alamdan chiqmoq. Qilgʻilikni Oʻktam qiladi-yu, zahrini menga sochasizmi? — Oybek, Oltin vodiydan shabadalarNega yongan yuragimga yana sen ham zahar sochasan! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Zahrini yutmoq Achchigʻini ichiga yutmoq, gʻazabini bosmoq. Ogʻzing toʻla qon boʻlsa ham, raqibing oldida tupurma, deganlari esiga tushib, zahrini qult etib ichiga yutdi. — Shuhrat, Jannat qidirganlarBek zahrini yutdi. — H. Gʻulom, Mashʼal
- Sovuqning zahri Sovuqning jonni achituvchi taʼsiri.
- Zahri qotil 1. Oʻldiradigan zahar; Zahri qotil dori.