{"headword": "zahar", "key": "zahar", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tirik mavjudotni ogʻulab yemiruvchi yoki oʻldiruvchi modda, ogʻu.", "examples": [{"text": "Ilonning zahari.", "source": ""}, {"text": "Bu ayol — Razzoq soʻfi degan odamning qizi, oʻz eriga zahar bergan.", "source": "Choʻlpon, Kecha va kunduz"}, {"text": "[Salimboyvachcha] Ichki choʻntagidan qogʻozga oʻralgan zaharni olib, titroq qoʻllari bilan oshga sepdi", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Qolaversa, ilon zahari farmatsevtikada qimmatbaho xomashyo ekani ham yaxshi maʼlum.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 2, "text": "Ogʻu singari achchiq, kishi hayotini ogʻulaydigan, azobga aylantiradigan narsa, holat.", "examples": [{"text": "[Elmurod} Sayfullaga Hovlingizda yegan-ichganim zahar edi, endi maktab-da rangim chiqib qoldi, deb tana qilarmish.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 3, "text": "Jahl, gʻazab.", "examples": [{"text": "Hovlida oshqovoq poʻchoq sudrab oʻynab yurgan bolani koʻrib, [Sharofatning] zahri bir oz tarqaldi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 4, "text": "Qattiq zarb, achchiq ogʻriq.", "examples": [{"text": "Tikan zahri uchida, dushman zahri ichida.", "source": "Maqol"}, {"text": "Ot chidamas achchiq qamchi zahriga.", "source": "Goʻroʻgʻli"}]}, {"order": 5, "text": "Koʻchma Juda ham achchiq.", "examples": [{"text": "Zahar ovqat. Zahar tutun.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Koʻchma Kishiga nayzadek botadigan, dilga ozor beradigan.", "examples": [{"text": "Zahar piching. Zahar til.", "source": ""}, {"text": "Rais ustaga gʻazab bilan tikildi-yu, zahar toʻla kinoya qildi.", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}]}, {"order": 7, "text": "Koʻchma Jahldor, serjahl, qahr-gʻazabli; tili achchiq va jizzaki.", "examples": [{"text": "— Bay-bay-bay, oʻzi jinqarcha boʻlsayam, shunaqa zahar qizki, xuddi Zulayho opangizga oʻxshaydi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Uning [Umidning] nazarida, Shukur Karimovich zaharroq odam koʻrindi.", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Baxtga qarshi, tergovchi yosh boʻlsa ham, sochlari toʻkilib, tepakal boʻlib qolgan, tirnoqlarigacha zahar bir odam ekan", "source": "O. Yoqubov, Izlayman"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/zahar"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "74"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tirik organizmni ogʻulab, yemiradigan yoki oʻldiradigan modda.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЗАҲАР", "raw_meaning": "ZEHİR Тирик организмни оғулаб, емирадиган ёки ўлдирадиган модда."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "215"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kelib chiqishi oʻsimlik, hayvon va mineral yoki kimyoviy sintez (sanoat zahari, pestitsidlar) mahsuloti boʻlgan, organizmga taʼsir koʻrsatganda oʻtkir yoki surunkali zaharlanishni keltirib chiqara oladigan, oʻlimga olib kelishi mumkin boʻlgan modda. Z. dan dori preparati sifatida ham foydalaniladi. Z. inson organizmiga asosan ovqat hazm qilish va nafas olish organlari orqali kiradi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "оғу"}], "extra": {"raw_word": "Заҳар, оғу", "raw_meaning": "келиб чиқиши ўсимлик, ҳайвон ва минерал ёки кимёвий синтез (саноат заҳари, пестицидлар) маҳсулоти бўлган, организмга таъсир кўрсатганда ўткир ёки сурункали заҳарланишни келтириб чиқара оладиган, ўлимга олиб келиши мумкин бўлган модда. З. дан дори препарати сифатида ҳам фойдаланилади. З. инсон организмига асосан овқат ҳазм қилиш ва нафас олиш органлари орқали киради."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "662"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "яд", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "zahar", "raw_meaning": "1. яд, отрава; ~ bermoq отравлять; asaldan shirin, ~dan achchiq загадка слаще мёда, горше отравы (Слово, речь); ~ni ~ kesadi посл. яд уничтожается ядом; соотв. клин клином вышибают; do‘sting uchun ~ yut посл. ради друга яд испей; ◊ ~ odam злой человек (злюка); birovga zahrini sochmoq гневно обрушиться (на кого-л.); ~ yutmoq горевать, страдать, печалиться, терзаться."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "680"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "poison", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "zahar", "raw_meaning": "n poison, venom; tamaki zahri nicotine"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "217"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}, {"order": 7, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ZAHAR", "raw_meaning": "1. záhár, uw; 2. awıs. záhárdey ashshı, adamnıń ómirin záhárleytuǵın zat yaki jaǵday; 3. awıs. qáhár, ǵázep; 4. qattı zarp, ashshı awırıw; 5. júdá ashshı, uwday; 6. awıs. adamǵa nayzaday batuǵın, kewilge azar beretuǵın; 7. awıs. qáhárli, ǵázepli; ashıwshaq, tili jaman."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "199"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Gift n", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "zahar", "raw_meaning": "Gift n, ilon zahri Schlangengift n"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "88"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "заҳар", "raw_meaning": "poison."}}, {"dictionary": {"name": "Yuridik atamalar lugʻati", "title": "ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Курганов, А. М.; Джузбаева, Д. С. (2020). ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-yuridik-atamalar-lugati/", "page": "63"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "заҳар", "raw_meaning": "яд poison"}}]}