заҳар
zaharзаҳар
сфт. 1. Тирик мавжудотни оғулаб емирувчи ёки ўлдирувчи модда, оғу.
Илоннинг заҳари.
Бу аёл — Раззоқ сўфи деган одамнинг қизи, ўз эрига заҳар берган. — Чўлпон, Кеча ва кундуз
[Салимбойвачча] Ички чўнтагидан қоғозга ўралган заҳарни олиб, титроқ қўллари билан ошга сепди — Ойбек, Танланган асарлар
Қолаверса, илон заҳари фармацевтикада қимматбаҳо хомашё экани ҳам яхши маълум. — Фан ва турмуш
2. кўчма Оғу сингари аччиқ, киши ҳаётини оғулайдиган, азобга айлантирадиган нарса, ҳолат.
[Элмурод} Сайфуллага Ҳовлингизда еган-ичганим заҳар эди, энди мактаб-да рангим чиқиб қолди, деб тана қилармиш. — П. Турсун, Ўқитувчи
3. кўчма Жаҳл, ғазаб.
Ҳовлида ошқовоқ пўчоқ судраб ўйнаб юрган болани кўриб, [Шарофатнинг] заҳри бир оз тарқалди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
4. Қаттиқ зарб, аччиқ оғриқ.
Тикан заҳри учида, душман заҳри ичида. — Мақол
От чидамас аччиқ қамчи заҳрига. — Гўрўғли
5. сфт. Кўчма Жуда ҳам аччиқ.
Заҳар овқат. Заҳар тутун.
6. сфт. Кўчма Кишига найзадек ботадиган, дилга озор берадиган.
Заҳар пичинг. Заҳар тил.
Раис устага ғазаб билан тикилди-ю, заҳар тўла киноя қилди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
7. сфт. Кўчма Жаҳлдор, сержаҳл, қаҳр-ғазабли; тили аччиқ ва жиззаки.
— Бай-бай-бай, ўзи жинқарча бўлсаям, шунақа заҳар қизки, худди Зулайҳо опангизга ўхшайди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Унинг [Умиднинг] назарида, Шукур Каримович заҳарроқ одам кўринди. — Мирмуҳсин, Умид
Бахтга қарши, терговчи ёш бўлса ҳам, сочлари тўкилиб, тепакал бўлиб қолган, тирноқларигача заҳар бир одам экан — О. Ёқубов, Излайман
- Заҳар бўлмоқ Заҳарга, оғуга айланмоқ, татимаслик. Яна дардга кўмилди Нисохон боши, Заҳар бўлди бир коса совиган оши. — Ғайратий
- Заҳар ютмоқ Аччиқ-алам ютмоқ, азоб чекмоқ, изтироб чекиб қийналмоқ. Камтар бўл, талтайма, кеккаймагин тик, Дўст учун заҳар ют, ширин жонни тик! — Ё. Мирзо, Ўғил меҳри
- Заҳар қилмоқ Заҳарга, оғуга айлантирмоқ, татитмаслик.
- Заҳри келмоқ Аччиғи келмоқ, жаҳли чиқмоқ. Бунёднинг қаҳри келди, Девнинг ҳам заҳри келди. — Ҳ. Олимжон
- Заҳар (ёки заҳарини) сочмоқ Ғазабини тўкиб солмоқ, жаҳл-ғазаб қилиб аламдан чиқмоқ. Қилғиликни Ўктам қилади-ю, заҳрини менга сочасизми? — Ойбек, Олтин водийдан шабадаларНега ёнган юрагимга яна сен ҳам заҳар сочасан! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Заҳрини ютмоқ Аччиғини ичига ютмоқ, ғазабини босмоқ. Оғзинг тўла қон бўлса ҳам, рақибинг олдида тупурма, деганлари эсига тушиб, заҳрини қулт этиб ичига ютди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганларБек заҳрини ютди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
- Совуқнинг заҳри Совуқнинг жонни ачитувчи таъсири.
- Заҳри қотил 1. Ўлдирадиган заҳар; Заҳри қотил дори.