Художественность

badiiylik. Keng maʼnoda sanʼatning ijtimoiy ong shakllarining boshqa turlaridan farq etishini koʻrsatuvchi tushuncha boʻlib, uning asosida voqelikni obrazlar vositasida aks ettirish yotadi. Badiiyliksiz sanʼat boʻlmaganidek, obrazli aks ettirishsiz badiiylik ham yoʻq. Tor maʼnoda esa estetik jihatdan biror sanʼat asarining yuksak saviyasini ifodalaydi, yaʼni asar mazmuniga mutanosib badiiylik elementlarining mujassamlashishini anglatadi. Shuning uchun ham badiiylik masalasini asarning faqat shakliy jihatlari bilan bogʻlab qoʻyish toʻgʻri emas. Badiiylik asar mazmuniga asardagi barcha badiiy tasviriy vositalarning mos kelishidan iborat. Bunday mutanosiblik ijodkorning mahorati va ijodiy tajribasi, asar mazmunining gʻoyaviy barkamolligi, asardagi hayotiy haqiqatning badiiy haqiqat mantiqiga mos kelishi va h. k. bilan bogʻliq. Asarning badiiyligi uning tili bilan ham bogʻliqdir. Badiiy til esa asarning mazmunini roʻyobga chiqaruvchi, bu mazmunni reallashtiruvchi birdan bir vosita hisoblanadi. Asar mazmuniga mos holda asar tili sodda yoki murakkab poetik sintaksisga ega boʻlishi, koʻchimlar jihatidan turli darajada boʻlishi mumkin va h.k. Badiiy til ijodkorning gʻoyaviy-badiiy maqsadini toʻla yuzaga chiqargandagina, u asarning tili badiiy kamolotga yetgan hisoblanadi. Badiiylik tarixan nisbiy tushuncha boʻlib, uning darajasi turli davrlarda turlicha belgilanib kelingan. Biroq badiiylikning eng oliy koʻrinishi xalqchil mazmunning yuksak va mukammal badiiy shakl komponentlari bilan garmonik uygʻunligi va mutanosib kelishi boʻlib qolaveradi. Xullas, ijodkor tomonidan chuqur his etilgan voqelikning obrazlar vositasida takomilga yetkazilgan holda aks ettirilishi badiiylikning mohiyatini tashkil etadi.