ХИМИЧЕСКИЙ СОСТАВ ГАЗОВ СВОБОДНЫХ СКОПЛЕНИЙ (ЗАЛЕЖЕЙ)

gaz uyumlari tarkibida uglevodorodli gazlar asosiy rol oʻynaydi. Koʻpchilik gaz uyumlarining 80% dan ortiqrogʻi uglevodorodli gazlardan tashkil topgan, juda kam uyumlarda (4%) uglevodorodli gazlar 25% tini ishgʻol qilgan. Uglevodorodlar miqdori uyumlar chuqurligi va yotqiziqlar yoshiga bogʻliq. Chuqurlik sayin uglevodorodlar konsentratsiyasi ortib boradi. Mas. 500 m chuqurlikda 55%, 2000—4000 gacha, 89% uyumlarda ularning miqdori 90% gacha. Uglevodorodlarning asosiy qismi metandan iborat. Ogʻir gomologlar miqdori toza gazlarda 10% dan oshmaydi. Odatda uglevodorodlar molekulyar massasining oshishi ularning kamayishiga sabab boʻladi. Karbonat angidridi 4—5% dan ortiq emas. $\text{CO}_2$ ning yuqori konsentratsiyasi (10% va koʻproq) Vena, Anglo-Parij, Markaziy Ovrupo havzalarida uchraydi. Mixayn konida gazning 95% ini $\text{CO}_2$ tashkil etgan ($\text{CH}_4$ — 4,5%). Azotning miqdori 83% uyumlarda 0,4—12,5% (Voronin A.N., Tixomirov V.V. va b., 1976). Qadimgi platformalarga azotning yuqori konsentratsiyasi mansub. 80—90% azotdan iborat gazlar Uilliston (Charlson, Kebin-Krik) havzasining baʼzi bir konlarida maʼlum. Seravodorod miqdori erkin gaz toʻplamlarida 1—2%. $\text{H}_2\text{S}$ ning eng, Erkin toʻplangan (uyumlar)gazlar kimyoviy tarkibi