ВОДООБМЕН

биринчи гидрогеологик сиклнинг седиментацион босқичи давомида коллекторларда С.а. бошланади, бир турдаги сувлар бошқа турдаги сувлар билан ўрин алмашинади, яъни қумли қатлардаги сувлар гил жинслардан сиқиб чиқарилаётганлари билан алмашинади ва седиментацион С.а. юзага келади. Биринчи гидрогеологик сиклнинг инфилтрацион босқичида С.а. бошқача шакл олади, бунда седиментацион сувлар инфилтрацион сувлар билан ўрин алмашади. Бу инфилтрацион С.а. дейилади. Бу жараёнлар маълум бир кўриниш ва миқдорда иккинчи гидрогеологик сиклда ҳам давом этади. Маълум бир шароитда, ҳар қандай геологик даврда қатламдаги сувнинг тўлиқ алмашинуви содир бўлиши мумкин. Қатламдаги эркин сувни маълум бир вақт чегарасида тўлиқ алмашинуви С.а. сикли деб аталади. С.а. сиклининг давомийлиги ер ости сувларининг оқим тезлиги ва умумий ҳажмига боғлиқ ҳолда турлича бўлади. С.а. кўрсаткичи сифатида сув алмашинуви коеффициентидан фойдаланилади. Бу коеффициент сувли қатлам (мажмуа)дан оқиб ўтган ер ости сувларининг йиллик сарфини (қ) қатламдаги сувнинг умумий миқдорига (Қ) нисбати орқали топилади: $К_0 = \фрак{қ}{Қ}$. Агар йиллик сарф $10^6$ м³, сувнинг умумий миқдори $10^{11}$ м³ бўлса, у ҳолда сув алмашиниш коеффициенти $10^{-5}$ га тенг бўлади, яъни С.а. сикли муддати 100 минг йил бўлади. С.а. сикли давомийлиги гидрогеологик сикл муддатидан ҳам кам, ҳам кўп бўлиши мумкин. Агар С.а. сикли муддати янги инфилтрацион босқич муддатидан кам бўлса, қатламдаги ҳамма сувлар янги инфилтрацион сув ҳисобланади., Сув алмашинуви