ВНИМАНИЕ

психический процесс, при котором психическая деятельность сосредоточена и направлена на определенный объект. Различают В. непроизвольное (пассивное) и произвольное (активное), когда выбор объекта внимания производится сознательно, преднамеренно. Характеристики В.: устойчивость, объем (количество объектов, которое может быть воспринято и запечатлено человеком в относительно короткий момент времени), распределенность (способность одновременно удерживать в поле сознания объекты различной деятельностей), возможность переключения.Диққат, эътибор – руҳий фаолият жамланган ва маълум бир обектга қаратилган руҳий жараён. Беихтиёр (пассив) ва диққат обектини танлаш онгли равишда, атайлаб амалга оширувчи ихтиёрий (фаол) Д. ларга ажратилади. Д. нинг тавсифлари: барқарорлик, ҳажмли (инсон томонидан нисбатан қисқа вақт давомида идрок қилинадиган ва хотирада сақлаб қолиниши мумкин бўлган обектлар сони), тақсимланганлик (бир вақтнинг ўзида онг доирасида турли фаолият обектларини ушлаб қолиш қобилияти), ўзгариши мумкинлиги.

Диққат!

ср. -я диққат, эътибор

диққат, эътибор

ср. -я диққат, эътибор, илтифот

диққат, онгимизнинг муайян обектга ёʻналтирилиши ва унда тўпланишидан иборат психик ҳолат. Онгимиз ёʻналтирилган нарсалар диққатнинг обекти деб аталади. Обектив воқеликдаги нарса ва ҳодисалар, шунингдек, субектив кечинмаларимиз, таассуротларимиз Д. обекти бўлиши мумкин. Д. ақл, ҳиссиёт ва ирода сингари мустақил онг соҳасини ташкил қилмайди, у ҳар бир онг функсияси билан биргаликда намоён бўлади: шахс диққат билан идрок, тасаввур ва тафаккур қилади, диққат билан эсда қолдиради ва эсга туширади. Д. да онгнинг воқеликка нисбатан танлаб муносабатда бўлиш хусусияти намоён бўлади: биз бирор обектга диққат қилар эканмиз, онгимизда фақат шу обектнинг ўзинигина акс эттириб, айни вақтда қолган нарса ҳамда ҳодисаларни онг доирасидан четда қолдирамиз. Д. нинг физиологик асоси қўзғалиш процессининг бош мия ярим шарлар қобиғининг айрим участкаларида тўпланиши натижасида оптимал қўзғалиш ўчоғининг ҳосил бўлиши ва айни вақтда манфий индуксия қонунига биноан мия қобиғидаги бошқа нерв марказларининг маълум даражадаги тормозланишидир.