Виды искусства

sanʼat turlari, sanʼat xillari. Materialning xarakteri, oʻzlashtirish usuli va asosi jihatidan voqelikni badiiy tadqiq etishning turli shakllari. Oʻz materialining makon va zamonga nisbatan xarakteriga koʻra sanʼat eng avvalo ikki turga ajraladi: a) makoniy sanʼatlar. Bunga arxitektura, haykaltaroshlik, naqqoshlik, rassomlik kabilar mansub. Sanʼatning bu turiga mansub asarlar u yoki bu makonda mavjud boʻlib, zamonda esa barqarorlik kasb etadilar; b) zamoniy sanʼatlar. Bunga muzika, raqs, teatr va kino sanʼati kabilar kiradi. Bunday sanʼat turlari hamma vaqt zamoniy chegaralanishga ega boʻladi. Soʻz sanʼati — adabiyot esa har ikkisiga xos xususiyatlarga ega boʻlsa ham, u alohida tur sifatida ajralib turadi. Voqelikni oʻzlashtirish usuli jihatidan ham sanʼat turlari ikkiga — tasviriy hamda ifodaviy sanʼatga boʻlinadi: a) skulptura, rassomlik tasviriy sanʼatga mansub; b) arxitektura, naqqoshlik, muzika ifodaviy sanʼat turlariga misol boʻladi. Umuman, har bir sanʼat asari uchun tasviriylik ham, ifodaviylik ham biror darajaga xosdir. Yuqoridagiday boʻlinishda esa ularning darajalari nazarda tutiladi. Soʻz sanʼati — adabiyot esa har ikki xil usulni qamrab oladi: eposga xos xususiyat tasviriylik boʻlsa, lirik turga xos asarlarda ifodaviylik yetakchi oʻrin tutadi. Dramatik turga mansub asarlarda esa tasviriylik va ifodaviylik nisbati koʻpincha teng boʻladi. Sanʼat turlari qanchalik koʻp boʻlmasin, ular oʻzaro chambarchas bogʻliq. Chunki ularning barchasi insonning dunyoni obrazli tushunishi ifodasidir.