туғ
tugʻтуғмоқ
фл. 1. Бўйида, қорнида бўлган болани, ой-куни етгач, дунёга келтирмоқ.
Уст-устига эгизак туғмоқ. Хотини ўн йил мобайнида икки қиз, бир ўғил туғди.
Ғанижоннинг хотини туғмай юриб-юриб, бирданига қўчқордай ўғил туғиб берди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Гулсумбиби қизини нари итарди пешонасига уриб йиғлади: — Кошки ўлсам! Кошки ажал кела қолса! Куйдирдинг, нега туғдим сени? — Ойбек, Танланган асарлар
2. Болаламоқ (ҳайвонлар ҳақида).
Сигир иккита туғибди. Қўй туғибди.
Оқпошшонинг овчи итларидан яна биттаси туғибди — суюнчи йиғилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. шв. Тухум қилмоқ.
Тавба, товуқдан аҳмоқ жонивор ёʻқ — мояк қўйсанг, туғади. — А. Қаҳҳор, Асарлар
4. кўчма с. т. Фойда келтирмоқ; кўпаймоқ.
Вой нодон одамлар! Билишмайдики, пул болалаб туради, индамасдан туғади, чақалоқлари инғаламайди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Иккитани (ёки тўрттани) туғмоқ Сен келгунча, тўрттани туғдим.
- Кун(и) туғди Кимсанинг кўнглидаги ишини, кутганини қилиши мумкин бўлган кун, пайт, шароит келди. Қор ёғиб, чанғичиларнинг куни туғди.Ёз ҳам ўтди, куз ҳам келди, қишлоқ чорбозорчиларининг куни туғди. — С. Абдулла, Мавлавий Мирсидиқнинг ижодлари
- Ой туғди 1. Янги ой бошланди. Ой туғиб, мўлжал яқин етди. — А. Қодирий, Ўтган кунларҚибла бетдан бир ой туғиб келади, Ойнинг гирдин тўртта юлдуз олади. — Алпомиш
туғ
1. 1. Мусулмонларнинг ёғоч дастага ўрнатилган қўтос, ҳўкиз ёки от думидан ва ярим ой тасвиридан иборат байроқсимон белгиси (қадимдан Шарқ мамлакатларида ҳукмдорлик, беклик ва ш. к. белгиси ҳисобланган)
У кўчанинг нариёғидаги бир авлиёнинг соғонаси устига ўрнатилган тути кўрди — Ш. Тошматов, Эрк қуши
2. эск. 2. Байроқ, алам
Ё бирор жаҳонгир, юрт таловчининг Унутиб қолдирган мудҳиш туғидир — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари