тўзмоқ

фл. 1. Тўзондек ҳар ён сочилмоқ, учмоқ, тўзғимоқ.

Пар тўзиб кетди.

Жимжимадор япроқларинг Сарғайиб банд узмоқда. Беватандай шамол билан Ерда изғиб тўзмоқда. — Т. Тўла

2. кўчма Ҳар ёнга тарқалмоқ, тарқалиб, сочилиб кетмоқ, пароканда бўлмоқ.

Қўйлар бўри теггандай тўзди.

Шеър анжумани тўзди, уят сўз аралашди. — С. Абдулла, Мавлоно Муқимий

3. кўчма Тарқамоқ; тарқаб, бўлиниб ёʻқ бўлмоқ.

Умр ўзади, ҳусн тўзади. — Мақол

Гавҳар хаёллари тўзиб, Талъатга ўгирилиб қаради. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Наҳот шундай осон бўлса бу дунёнинг тўзмоғи. — Т. Тўла

4. Бетартиб ёйилмоқ, тўзғимоқ, пахмаймоқ.

Силлиқ қилиб таралган, кўп диққат ва меҳнат сарф қилиниб ўрилган сочлар тўзган, сочилган. — А. Қаҳҳор, Сароб

5. Эскириб, титилиб ишдан чиқмоқ.

Кенгаш қилган эл озмас, Кенг бичилган тўн тўз-масалан — Мақол

Менга овқат беради, кийимим жуда тўзса, кийим қилиб беради. — Ойбек, Танланган асарлар

6. кўчма кам қўлл. Ўзини олдирмоқ, хазон бўлмоқ, сўлмоқ.

Хўжайин айтганча, узилмаган гул бўлмаса ҳам, руҳи, қалби бу чиркин бўғиқ муҳитда сўнмаган, тўзмаган кўринади. — Ойбек, Танланган асарлар