ТИПЫ ВЫСШЕЙ НЕРВНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ

nerv protsesslari (qoʻzgʻalish va tormozlanish) ning muayyan individ oliy nerv faoliyatini sifatlaydigan muhim va barqaror xususiyatlari yigʻindisi. Bu xususiyatlarga nerv protsesslarining kuchi, muvozanatliligi, harakatchanligi kiradi. Shu uchala xususiyatning maʼlum tartibda bir-biri bilan qoʻshilishidan O. n. f. ning quyidagi toʻrt asosiy tipi hosil boʻladi: 1) kuchli, muvozanatli, harakatchan (chaqqon) tip; 2) kuchli, muvozanatli, inert (osoyishta) tip; 3) kuchli, muvozanatsiz (shiddatli) tip; 4) kuchsiz tip. O. n. f. ning bu tipologiyasi hayvonlarga ham, insonlarga ham xosdir. I. P. Pavlov bundan tashqari, ikki signal sistemasining oʻzaro nisbatiga qarab, O. n. f. ning «maxsus insonlarga xos» uchta tipini aniqlagan: 1) «fikrlovchi» tip, bunda ikkinchi signal sistemasi birinchi signal sistemasiga nisbatan ustun turadi; 2) «badiiy» tip, bunda birinchi signal sistemasi ikkinchi signal sistemasiga nisbatan ustun turadi; 3) «oʻrtacha» tip, bunda har ikkala signal sistemasi teng kuchli, muvozanatli boʻladi., oliy nerv faoliyatining tiplari