ТЕРМООБРАБОТКА НЕФТЕЙ

parafinli neft va uning mahsulotlarini quvurlarda uzatish (haydash) samaradorligini oshirishda ularning reologik xususiyatlarini isitish va keyinchalik sovutish. Bunda neftning reologik koʻrsatkichlari oʻzgaradi. N.i.i.b. toʻgʻri bajarilganda neftda parafin tuzilmasi hosil boʻladi va u oʻzining yacheykalarida neftni ushlab qololmaydi. N.i.i.b. jarayoni neftdagi qattiq, parafinli uglevodorodlarni erish temperaturasigacha qizdirish va maʼlum sharoitda sovutishdan iborat. Isitib ishlov berilgan neftning reologik xususiyatlarining pasayishi, uni qizdirish temperaturasi parafin va asfalt-smolalarning miqdori va sovutish sharoitiga bogʻliq. Parafinli neft va neft mahsulotlariga isitib ishlov berishda bir qancha qonuniyatlar yuzaga keladi. 1. Parafinli neftlarga termik ishlov berishning kuchli samara beradigan qizdirish temperaturasi aniqlanadi. Bunday temperatura neft tarkibidagi parafinlarning erish temperaturasidan yuqori. Qizdiradigan temperaturaning oʻsib borishi bilan qotish temperaturasi avval oshadi, keyinchalik kamayib borib, maʼlum termik ishlov temperaturasida eng kichik qiymatga ega boʻladi. Jumladan, termik ishlov berish temperaturasi 323—333K (parafinning erish temperaturasidan ozroq past)da neftning reologik xususiyatlari keskin yomonlashadi. 363—368K gacha qizdirilganda barcha parafinlar erib ketadi va mustahkamligi eng kam boʻlgan parafinlarning dendrit shaklda kristallashishiga qulay vaziyat yuzaga keladi. Bundan yuqoriroq temperaturagacha qizdirilganda neft tarkibidagi asfalt-smolalar parchalanishi qaytmaydigan jarayonga aylanadi va isitib ishlov berish samarasi pasayadi. 2. Isitib ishlov berilgan neftning xususiyatlariga sovutish sharoiti katta taʼsir etadi. Parafinning miqdori va kristal tuzilishi ikki tezlik nisbatiga — parafinli uglevodorod kristallari markazining vujudga kelish tezligi va kristallarning kattalashish tezligiga bogʻliq. Agar kristallar markazining vujudga kelish tezligi kichik kristallarning kattalashish tezligidan yuqori boʻlsa, mayda kristalli sistemalar hosil boʻladi, aks holda mustahkamligi kam yirik kristallisi yuzaga keladi. Koʻpchilik yuqori parafinli neftlarda samarali sovutish surʼati 10—20°S /soat ni tashkil qiladi. 3. Neftning parafin-uglevodorodli moddalari asfalt-smolalilardan kam boʻlsa, termik ishlov berish samarasi ortadi. Neftning tarkibida tabiiy sirtga faol taʼsir etuvchi moddalar — smola va asfaltenlarning koʻpligi, starli miqdorda vujudga kelayotgan kristallarga toʻsqinlik qiladi va jarayon dendrat kristallashish yoʻli bilan kechadi., Neftga isitib ishlov berish