тепловое расширение

инглизчаthermal expansionўзбекчажисмни изобарик қиздирилганда унинг ўлчамларининг кенгайиши., иссиқликдан кенгайиш

қаттиқ ва суюқ жисмларнинг ўлчами ва ҳажмининг иссиқликдан кенгайиши. Қаттиқ жисм (тоғ жинси)нинг т°С температурадаги узунлиги (л_т) температура (т) ва чизиқ бўйлаб кенгайиш коеффициентлари (α) билан аниқланади: л_т=л_о(1+αт). Жисмнинг чизиқ бўйлаб кенгайиш коеффициенти унинг (0 дан т°С температура оралиғида) нисбатан ўртача узайишига тенг ўлчам, яъни: (1/т) (л_т-л_о)/л_о=α. Жисмнинг чизиқ бўйлаб ҳажмий кенгайиши ҳам худди шунга ўхшаш аниқланади, яъни: В_т=В_о(1+βт), бунда β — жинснинг ҳажмий кенгайиши коеффициенти. Чизиқ бўйлаб ҳажмий кенгайиш коеффициентларининг ўлчови — 1/градус. Жисм иситилганда унинг зичлиги ўзгаради. Чунончи жисмнинг т температурадаги зичлиги: ρ_т=ρ_о/(α+βт), бунда: ρ — жисмнинг 0°С температурадаги зичлиги; β — жинснинг ҳажмий кенгайиш коеффициенти., Иссиқликдан кенгайиш