Текстология

tekstologiya. Adabiyotshunoslikning tarkibiy qismlaridan biri. Tekstologiya badiiy asar yaratilishi tarixini oʻrganish, nashrga tayyorlash maqsadida uning turli nusxalarini solishtirib, asl nusxasini aniqlashga xizmat qiladi. Tekstologik ishlar maʼlum qoida va tajribalar asosida olib boriladi. Sovet tekstologiyasi voqelikni buzib koʻrsatadigan asarlarga tanqidiy munosabatda boʻlib maʼlum bir prinsiplarga asoslanadi. Bunday prinsiplar tekstologik prinsiplar deyiladi. Tekstologiya adabiyotshunoslikning adabiyot tarixi, adabiyot nazariyasi, adabiy tanqid kabi qismlari bilan uzviy bogʻliq. Adabiyotshunoslikda tekstologiyaning antik adabiyot va yangi adabiyot tekstologiyasi kabi turlari bor. Antik adabiyot tekstologiyasi faqat tekstning nashri bilangina shugʻullanadigan soha sifatida maʼlumdir. Yangi adabiyot tekstologiyasi ham dastlab amaliy ahamiyatgagina ega boʻlib, XX asr boshlaridan ilmiy soha sifatida rivojlana boshladi. Bu davrga kelib tekstologik kuzatishlar ilmiy xulosalar chiqarish uchun yetarli materiallar yetkazib berdi. Asarning asl va badiiy yuksak nusxasini tiklash tekstologiyaning asosiy maqsadi va vazifasidir. Tekstologiya mutaxassisi tekstolog yoki tekstshunos terminlari bilan ifodalanadi. Shu bilan birga matnshunoslik va matnshunos terminlari ham qoʻllaniladi.