текис
tekisтекис
сфт. 1. Юзида ғадир-будир, баланд-паст, ўнқир-чўнқир жойлари бўлмаган; силлиқ.
Текис тахта. Текис майдон. Текис девор.
Кеча қоронғи ва туманли эди. Кенг, текис кўчага узоқдан чироқлар туман ичида хира, совуқ нур сепади. — Ойбек, Танланган асарлар
Ёʻл текис, машина силжимасди. — С. Аҳмад, Уфқ
2. Жойлашиш, ўлчам (ҳажм ёки бўй) ва шу кабилар жиҳатдан бир хил.
У жилмайганида, қизларникига ўхшаш, текис тишлари ярқ этиб кетди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Бўйи баланд, қомати келишган, қора соқоли иягида текис қилиб қирқилган. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Кўк блузка кийган икки қиз Башоратларнинг олдига келди. Улар бир-бирларига жуда ўхшар, бўйлари ҳам текис, жуда чиройли қизлар эди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
3. Бир маромда, бир хил тезликда.
Текис ҳаракат. Текис одим.
Худди сирк отларидай безатилган семизгина, силлиққина бўз от текис олиб кетди. — Ойбек, Нур қидириб
Ундан нарироқда қора калхат, санъатини намойиш қилаётгандай, бир текис сузиб юрибди. — Н. Фозилов, Дийдор
4. рвш. Бараварига, ёппасига бир вақтда; шиға, қийғос.
Уруғларни текис ундириб олмоқ. Гилослар бир текис гуллади. Ғўзалар бир текис униб чиқди.
Ҳар сафар текис чиқиб, яшнаб ўсаётган ям-яшил ғўзаларни кўрганимда пахтазордан чиққим келмас эди. — О. Ёқубов, Икки муҳаббат
5. Ҳар жиҳатдан тенг, баравар, бир ҳуқуқдаги.
Сув худойимнинг мулкими? Халойиқ текис ичади. — Ойбек, Танланган асарлар
Мени сайланг, негаким, Энди қадрдон бўла-ман. Бир текис ҳаммангизга Хизмати бажон қиламан. — Ҳамза
6. кўчма с.т. Беишкал, силлиқ; бир хил қилиб.
Иши жуда текис. Ҳамма иш текис бўлиб кетди.
Муса кўса бир ерда турмас, чигитларни бир текисда экиш кераклигини, чигит тўрт энликдан чуқур бўлмаслигини ҳадеб тайинларди. — С. Аҳмад, Ҳукм
7. с. т. Келишган, чиройли.
Ўртада ўн олти-ўн етти яшар бачча ўйнайди. У ранг-сиз, хипча, текисгина, яна тўғрироғи, попукдай бола. — Ойбек, Танланган асарлар
Анов тоғ билан манов тоғ эгиз экан, Жами қиздан охун қизи текис экан. — Оқ олма, қизил олма