СРЫВ

франсузча деколлемент сўзидан олинган бўлиб, ажралиш ёки кўчиш деган маънони билдиради. Бу термин қатламланиш текислиги бўйлаб бўладиган сирганиш ёки сирпаниш жараёнларини тавсифлашда ишлатилади. Терминдан U.li ёриқлар ҳосил бўлиши, дисгармоник (уйғунлашмаган) бурмаланиш, жинс яхлитлигининг механик бузилиши, қатланиб ёриқ ҳосил бўлиши, гравитацион сирпаниш ва қоплама бурмаланишларни тавсифлашда фойдаланилади. У. жинсларнинг қатланиши бўйича зинасимон кўтарилма-узилма ҳосил қилиб сирганишидан ҳосил бўлади. U.ning бундай бўлаги унча узун бўлмайди, фақат айрим ҳоллардагина ўн ва ҳатто юз километргача чўзилиши мумкин. Осиқ қанотни ёки устки плитанинг силжиши тўлиқ сегмент узунлигига боғлиқ бўлмайди. Силжиш масштаби катта бўлса, бирламчи қоплама жинс устига бутунлай бошқа шароитида ҳосил бўлган қоплама жинс сирғалиб келиб ўрнашиб қолиши мумкин, натижада ҳақиқий аллохтон ҳосил бўлади. Бундай U.ni дарров пайқаб олиш қийин кечади, шу сабабли уни аниқлаш учун регионал тадқиқот маълумотларидан фойдаланилади. Плиталар тектоникасида У. жараёни плиталарнинг конвергент чегараларига тегишлидир. Асосий У. литосферани астеносфера устида ҳаракатланишидан юзага келади. Сўрилиш зонаси мажмуасида унчалик чуқур бўлмаган У. системаси пайдо бўлади, яъни литосферанинг энг юқори қисмидаги, ўртача чуқурликдаги ва юқори қисмидаги жинсларнинг реологик хоссалари ҳисобига юзага келадиган ҳамда ноомилкор чўкинди қатларнинг чўкишидан ҳосил бўладиган У. ажратилади. Бундай жараёнлар юқорида жойлашган плитада понасимон структураларни ҳосил қилади, улар ўз навбатида ороген ёки конвергент чегараларни (чекка бурмаланиш ва сурилма минтақаларини) ҳошиялаб туради. Континентал чеккалардаги плиталарнинг дивергент чегараларида, қалинлиги бир неча километр бўлган қатларда мўтадил ёриқлар ҳосил бўлади, ёриқ-, Узилиш