синмоқ
sinmoqсинмоқ
фл. 1. Парчаланмоқ, майдаланмоқ, бўлакларга ажралмоқ, узилмоқ.
Шиша синди. Қалам синиб солди. Кўза кунда синмайди, кунида синади. — Мақол
Қайин дарахтининг эгилгани —сингани, Эр йигитнинг уялгани — ўлгани. — Мақол
Қўлидаги дасталанган пахта гулли пиёладан бири ерга тушиб, чил-чил синди. — Т. Ашуров, Оқ от
Оёғингнинг остида ногоҳ Чирс этар-у, синиб тушар шох — Х. Даврон, Болаликнинг осмони
Ел кетма-кет бўкирар, бунга чидай олмаган шох-шаббалар чарс-чурс синар эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Зарб еб шикастланмоқ, парчаланмоқ (гавда суяклари ҳақида).
Умар билаги синиб, боши ёрилиб, тупроқда беҳуш ётарди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
3. Шикастланиб ишдан чиқмоқ, яроқсиз ҳолга келмоқ.
Арава синди, ҳўкиз ўлди. — Мақол
— Хафа бўлманг, ака, — деҳқоннинг елкасини қоқиб юпатди Ёʻлчи, — фалокат эмас —
арава синади, тузатилади. — Ойбек, Танланган асарлар
Синган сози қайтадан Тилга киргандай, Хазон бўлган баҳори Гулга киргандай. — Ғайратий
4. кўчма Конкуренсияда, рақобатда енгилмоқ, банкротлашмоқ, хонавайрон бўлмоқ.
[Саидаҳмад:] Замон жуда лойқаланиб кетяпти, ҳали қарасанг, у бой синибди, ҳали қарасанг, бу бой. — Ойбек, Улуғ ёʻл
5. кўчма Маънавий зарба олмоқ.
Одамнинг кўнгли нозик бўлади: бир кичкина нарса билан ё синади, ё кўтарилади. — М. Исмоилий, Бизнинг роман
— Агар боланинг руҳи синса, шунақа бетга чопар, каттага сўз қайтарадиган, қайсар бўлади, — деди [Акбархўжа]. — П. Турсун, Ўқитувчи
6. кўчма Енгилмоқ, маҳв бўлмоқ.
Синмас ирода. Ҳақиқат букилади, аммо синмайди. — Мақол
- Бели синмоқ 1. Бели шикастланмоқ. Меъмор Нажмиддин Бухорий кўтарган аламни фил кўтарса, бели синарди. — Мирмуҳсин, Меъмор[Азизбой:] Ҳо, ҳо Кўп чиранма, Пўлат! Азизбой билан олишганлардан кўпининг бели синиб кетган-а! — Н. Сафаров, Шарқ тонги
- Бошида калтак синмоқ
- Бели синмаган пул Янги, шалдироқ пул.