ruh

ot 1. din. Kishi hayotligida u bilan birga, vafotidan keyin esa tanadan chiqib, abadiy qoladigan koʻzga koʻrinmas narsa, kuch; arvoh.

Ruh tanadan chiqqach, tana oʻladi. — Fan va turmush

Hozir uning ruhi, Sidqiyning arvohi Madina orqasidan ergashib ketayotganday koʻrinardi. — Mirmuhsin, Chodrali ayol

Xayolan uning ruhiga sigʻinadi, undan madad istaydi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Kishining ichki holatini, psixik kechinmalarini, his-tuygʻularini aks ettiruvchi kayfiyati.

Koʻtarinki ruh. Uning ruhi koʻtarildi.

Ertalabki sof havo uning ruhini yengillatib yubordi. — H. Nazir, Yonar daryo

Umidning ularnikida mehmon boʻlganini eshitgan Hafiza birdan ruhi koʻtarilib, xursand boʻlib ketdi. — Mirmuhsin, Umid

Qutidor hali ham Otabekning ruhiga tushuna olmagan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Yoʻlchining] Koʻksi goh yupantiruvchi kechinmalar bilan, goh butun ruhiga singgan totli hasrat bilan toʻla edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Kishining ichki dunyosini, maʼnaviy qiyofasini, oʻy-fikrlarini, maslak va maqsadlarini aks ettiruvchi kayfiyati.

Milliy ruh.

Saida Zunnunovaning ijodi ham boshdan-oyoq mana shunday iftixor ruhi bilan sugʻorilgandir. — Gazetadan

Bolalarni Vatanga muhabbat ruhida tarbiyalaydigan oʻyingohlar kerak. — Saodat

[Hoji] Majlisning Niyoz qushbegi ruhida borganligini yaxshi sezdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Basila Nazarovna bu qizning ruhida boʻysunuvchanlik emas, isyonkorlik borligini koʻrib, tutaqib ketdi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

4. Kibr-havo, dimogʻ.

Manmanlik ruhi. Kattalik ruhi.

5. Kishining umumiy kayfiyati, kayf-ahvoli.

Ruhi soʻlgʻinning ishi soʻlgʻin, Ruhi tetikning ishi tetik. — Maqol

Shu kuni Gavhar lanj boʻlib uygʻondi. Uning ruhi tushib ketgan, nimadan xafaligini oʻzi ham bilmas, lekin hech ishga qoʻli bormasdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Rustam qorongʻi tushib qolgan qishloq koʻchasidan ruhi choʻkkan ahvolda yurib borarkan, hadeb shu savolni takrorlardi: — Nega oladi? — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Oʻjar ruhim, jangari ruhim, Bir zumgina oʻyga tolsang-chi. — A. Sher, Qadimgi kuy

6. Aʼlo kayfiyat; bardamlik, tetiklik; huzur, zavq.

Otabek sunbul isli sochlardan ruh olar, Kumush goʻyo uning bagʻriga singib ketgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

7. koʻchma Jonlilik, fayz.

Navoiy uy ichiga kirishi bilan majlisga ruh kirdi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi

Oʻyin qizib borar edi, uyning daricha, eshiklari beklanib, tokchalarga sham yoqilgandan soʻng, bazmning ruhi yana oshdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

8. Ortiq zavq; pafos.

[Sultonmurod] Doʻstining sheʼrlarida boʻlgan nuqsonlarini yedirib ketish uchun koʻproq zavq va ruh bilan oʻqishga tirishdi. — Oybek, Navoiy

9. Ish-harakat, voqea-hodisa va shu kabilarning borishidagi, yoʻnalishidagi xarakterli xususiyat.

Zamon ruhi.

— Inshoollo, shu yigit mirzaboshi boʻlar! — dedi Safar boʻzchi suhbatning ruhini bilmagan holda. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Yaxshi asar yaratish uchun avvalo zamon ruhini tushunmoq kerak. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Izlanish va ijodkorlik ruhi laboratoriya muhitini belgilaydi. — Gazetadan

Adabiyot hamisha navqiron kuchlardan quvvat oladi, ular hisobiga boyib, yangicha ruh va yoʻnalishlar kasb etadi. — Yoshlik

10. Maslak, taʼlimot, hujjat va shu kabilarning asosiy mohiyati, ular negizidagi belgilovchi gʻoya.

Qonunning ruhi. Konstitutsiyaning ruhi.

11. fls. Maʼnaviy-ruhiy, nomoddiy ibtidoni ifodalovchi falsafiy tushuncha; onglilik va ongsizlik birligini ifodalovchi falsafiy kategoriya.