{"headword": "ruh", "key": "ruh", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kishi hayotligida u bilan birga, vafotidan keyin esa tanadan chiqib, abadiy qoladigan koʻzga koʻrinmas narsa, kuch; arvoh.", "examples": [{"text": "Ruh tanadan chiqqach, tana oʻladi.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Hozir uning ruhi, Sidqiyning arvohi Madina orqasidan ergashib ketayotganday koʻrinardi.", "source": "Mirmuhsin, Chodrali ayol"}, {"text": "Xayolan uning ruhiga sigʻinadi, undan madad istaydi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 2, "text": "Kishining ichki holatini, psixik kechinmalarini, his-tuygʻularini aks ettiruvchi kayfiyati.", "examples": [{"text": "Koʻtarinki ruh. Uning ruhi koʻtarildi.", "source": ""}, {"text": "Ertalabki sof havo uning ruhini yengillatib yubordi.", "source": "H. Nazir, Yonar daryo"}, {"text": "Umidning ularnikida mehmon boʻlganini eshitgan Hafiza birdan ruhi koʻtarilib, xursand boʻlib ketdi.", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Qutidor hali ham Otabekning ruhiga tushuna olmagan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "[Yoʻlchining] Koʻksi goh yupantiruvchi kechinmalar bilan, goh butun ruhiga singgan totli hasrat bilan toʻla edi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Kishining ichki dunyosini, maʼnaviy qiyofasini, oʻy-fikrlarini, maslak va maqsadlarini aks ettiruvchi kayfiyati.", "examples": [{"text": "Milliy ruh.", "source": ""}, {"text": "Saida Zunnunovaning ijodi ham boshdan-oyoq mana shunday iftixor ruhi bilan sugʻorilgandir.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Bolalarni Vatanga muhabbat ruhida tarbiyalaydigan oʻyingohlar kerak.", "source": "Saodat"}, {"text": "[Hoji] Majlisning Niyoz qushbegi ruhida borganligini yaxshi sezdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Basila Nazarovna bu qizning ruhida boʻysunuvchanlik emas, isyonkorlik borligini koʻrib, tutaqib ketdi. Oʻ.", "source": "Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 4, "text": "Kibr-havo, dimogʻ.", "examples": [{"text": "Manmanlik ruhi. Kattalik ruhi.", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "Kishining umumiy kayfiyati, kayf-ahvoli.", "examples": [{"text": "Ruhi soʻlgʻinning ishi soʻlgʻin, Ruhi tetikning ishi tetik.", "source": "Maqol"}, {"text": "Shu kuni Gavhar lanj boʻlib uygʻondi. Uning ruhi tushib ketgan, nimadan xafaligini oʻzi ham bilmas, lekin hech ishga qoʻli bormasdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Rustam qorongʻi tushib qolgan qishloq koʻchasidan ruhi choʻkkan ahvolda yurib borarkan, hadeb shu savolni takrorlardi: — Nega oladi?", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Oʻjar ruhim, jangari ruhim, Bir zumgina oʻyga tolsang-chi.", "source": "A. Sher, Qadimgi kuy"}]}, {"order": 6, "text": "Aʼlo kayfiyat; bardamlik, tetiklik; huzur, zavq.", "examples": [{"text": "Otabek sunbul isli sochlardan ruh olar, Kumush goʻyo uning bagʻriga singib ketgan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 7, "text": "Jonlilik, fayz.", "examples": [{"text": "Navoiy uy ichiga kirishi bilan majlisga ruh kirdi.", "source": "M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi"}, {"text": "Oʻyin qizib borar edi, uyning daricha, eshiklari beklanib, tokchalarga sham yoqilgandan soʻng, bazmning ruhi yana oshdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 8, "text": "Ortiq zavq; pafos.", "examples": [{"text": "[Sultonmurod] Doʻstining sheʼrlarida boʻlgan nuqsonlarini yedirib ketish uchun koʻproq zavq va ruh bilan oʻqishga tirishdi.", "source": "Oybek, Navoiy"}]}, {"order": 9, "text": "Ish-harakat, voqea-hodisa va shu kabilarning borishidagi, yoʻnalishidagi xarakterli xususiyat.", "examples": [{"text": "Zamon ruhi.", "source": ""}, {"text": "— Inshoollo, shu yigit mirzaboshi boʻlar! — dedi Safar boʻzchi suhbatning ruhini bilmagan holda.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Yaxshi asar yaratish uchun avvalo zamon ruhini tushunmoq kerak.", "source": "Shukrullo, Javohirlar sandigʻi"}, {"text": "Izlanish va ijodkorlik ruhi laboratoriya muhitini belgilaydi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Adabiyot hamisha navqiron kuchlardan quvvat oladi, ular hisobiga boyib, yangicha ruh va yoʻnalishlar kasb etadi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 10, "text": "Maslak, taʼlimot, hujjat va shu kabilarning asosiy mohiyati, ular negizidagi belgilovchi gʻoya.", "examples": [{"text": "Qonunning ruhi. Konstitutsiyaning ruhi.", "source": ""}]}, {"order": 11, "text": "Maʼnaviy-ruhiy, nomoddiy ibtidoni ifodalovchi falsafiy tushuncha; onglilik va ongsizlik birligini ifodalovchi falsafiy kategoriya.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/ruh"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "140"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kishining umumiy kayfiyati.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Kishi vafotidan keyin, tanadan chiqib abadiy yashaydigan arvoh.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "РУҲ", "raw_meaning": "RUH 1.Кишининг умумий кайфияти. 2.Киши вафотидан кейин, танадан чиқиб абадий яшайдиган арвоҳ."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "535"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Dinlerin ve dinci felsefelerin insanda vücuttan ayrı bir varlık olarak kabul ettiği canlandırıcı ve etkin ilke, tin.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Canlılık, duygu.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "RUH", "raw_meaning": "РУҲ 1.Dinlerin ve dinci felsefelerin insanda vücuttan ayrı bir varlık olarak kabul ettiği canlandırıcı ve etkin ilke, tin. 2.Canlılık, duygu."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "570"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "ruh i tetikning – ishi tetik", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ruh", "raw_meaning": "дух; настроение, психика; ~ i tetikning – ishi tetik посл. кто бодр (здоров) духом, у того и дела благополучны; jangovar ~ боевой дух; baland ~ воодушевление; ◊ ~i yengil tortdi он почувствовал облегчение; ~i tushib qoldi он пал духом."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "615"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ruh I n", "raw_meaning": "spirit, courage"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "615"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ruh II", "raw_meaning": "1. n kim. zinc, Zn; ~ yugurtirmoq zinc-plate, galvanize; 2. attr. zinc, zinc, zincous; ~ kukuni zinc powder; ~ rudasi zinc ore"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ruwx", "examples": []}, {"order": 2, "text": "keypiyat", "examples": []}, {"order": 3, "text": "jan", "examples": []}, {"order": 4, "text": "zawıq", "examples": []}, {"order": 5, "text": "xarakter", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "RUH", "raw_meaning": "1. ruwx, árwaq; 2. keypiyat, psixikalıq jaģday; tetiklik; 3. awıs. jan, bereket; 4. zawıq, házlik; 5. xarakter, qásiyet."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "146"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ruh", "raw_meaning": "Geist m; davr ~i der Geist der Zeit, der Epoche, Zeitgeist m"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "211"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "spirit", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "руҳ", "raw_meaning": "spirit;"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь духовности", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "119"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Руҳ", "raw_meaning": "дух, настроение; рел. дух, душа spirit; mood, humo-our; attitude of mind esprit, état d'esprit; âme رُوحٌ (أَرْوَاحٌ)، نَفْسٌ (نُفُوسٌ)، جَنَانٌ (أَجْنَانٌ)؛ مَجَازًا"}}]}