Риторическое обращение, риторическое восклицание
русчаРиторическое обращение, риторическое восклицание
Нидо, хитоб шаклидаги стилистик усуллардан бири бўлиб, авторнинг поетик нутқидаги ўзи хоҳлаган интонациясини — тантанаворлик, кўтаринкилик, ғазабкорлик, кесатиш кабиларни ифодалашда тасвирийликни оширадиган омилдир. Риторик ундовлар сўроқ ёки интонация характерига эга бўлиб, кишининг сўроқ, қувонч, нафрат, қўрқинч, ҳайратланиш, илтимос, буйруқ, талаб характеридаги ҳиссиётини ифодалаш учун хизмат қилади. Шунинг учун ҳам риторик мурожаат поезияда кўп ишлатилади. Масалан, Ҳамид Олимжоннинг «Бахтлар водийси» шеъридан келтирилган қуйидаги риторик мурожаатда шоирнинг ўз даври ютуқларидан мамнунлик, хурсандчилик ҳиссиёти кўтаринки пафос, жўшқин ватанпарварлик туйғулари ифодаланган: Эй, бахтли водийнинг болшевиклари, Эй, ўлкани электрик дарёларига Ёш боладек чўмилтмоқчи бўлган фидокор! Эй, болага тоза кўйлаклар Кийгизувчи ўртоқ пахтакор! Кўм-кўк водийларни кўз қорасидай асра! Баргларига гард ҳам юқтирмай. А. Ориповнинг қуйидаги мисраларида эса риторик ундов бевафо, садоқациз аёлларга нисбатан шоирдаги ғазабкорлик, нафрат туйғуларини жозибали ифодалашда ишлатилган: Сиз-чи, эй, садоқат сатридан нолиб, Надомат комида қолганлар айтинг. Ўзини минг битта бозордан олиб, Минг битта бозорга солганлар айтинг., риторик мурожаат, риторик ундов