РИФТОВЫЕ ДОЛИНЫ

қуруқлик ёки океан туби релефининг тектоник шаклини ифодалайдиган морфотектоник термин. Рифт мегосилжимаси (С.В.Карей, 1956) ёки йирик, узоққа чўзилган ёриқ (Л.У.Ситтер, 1964) терминлари синонимидир. R.v.ning икки структурали тури ажратилади: 1) континентал водий — релефнинг бирламчи тектоник элементи бўлиб, экзоген жараёнлар таъсирида ўзгарган бўлиши мумкин. У чўзиқ водий кўринишида ифодаланиб, бир-бирига қараб ётган, мўтадил субпараллел ташлама-узилмалар оралиғидаги блокларнинг пасайишидан ҳосил бўлади; 2) океан тури — океан тубининг бирламчи тектоник элементи бўлиб, узоққа чўзилган депрессия кўринишида ифодаланади. У океан ўрталиқ тоғ тизмаларининг ён томонларини унинг чўққисига нисбатан силжишидан ҳосил бўлади. Силжиш тезлиги Р.в. тубидан оқиб чиқаётган магманинг юқорига кўтарилиши билан аниқланади. Айрим муаллифлар (Е.Г.Мирлин, 1985 ва б.) R.v.ning учинчи тури — қитъалараро R.v.ni ажратадилар. Бу тур рифт ҳосил бўлиши тадрижида оралиқ ўринни эгаллайди. Континентал R.v.ning ривожланиш босқичларида қитъа пўст тўлиқ иккига бўлинади, оралиқда океан билан боғланган денгиз ҳавзаси барпо бўлади. Ушбу ҳавза туби марказий кўтарилманинг ўқ зонасида узлуксиз ҳосил бўлаётган океан туридаги пўстдан иборат. Лекин, бу жойда океан тоғ ҳавзаси ва океан ўрталиқ тизмалари тўлиқ намоёнланмаганлиги, Рифт водийлари