РАСТВОРЫ БУРОВЫЕ ГЛИНИСТЫЕ

tabiiy gil jinslardan tayyorlangan eritmalar. Tarkibiga koʻra uch xil boʻladi; 1) bentonitli G.b.e. — asosiy qismi montmorillonit guruhidagi minerallardan iborat; 2) gilli eritmalar — hamma guruhdagi mineral va tuproq zarralari aralashmasidan iborat; 3) paligorskit tarkibli G.b.e. Bunday tarkibli G.b.e. biri-biridan gil minerallarining fizik-kimyoviy xossalarini suvda oʻzgarishi bilan farqlanadi. Mas., montmorillonit minerali suvda boʻkish (hajmini oshirish) va mayda zarralarga parchalanish xususiyatiga ega. Oʻz navbatida zarralar atrofini suv yupqa parda bilan oʻrab ularni boʻlib yuboradi, zarra ichiga singib, uni yana mayda zarrachalarga boʻladi. Provardida kolloidli, tiksotropik va gillash xususiyatiga ega boʻlgan qovushqoq eritma hosil boʻladi. Montmorillonit mineraliga boy bentonitli gillardan tayyorlangan G.b.e. qovushqoqligi yuqori boʻlib, turli minerallar aralashmasidan va paligorskitli gillardan tayyorlanganlariga nisbatan yaxshi natijalar beradi. Gilli eritmalar chuchuk va shoʻr suvlarda tayyorlanganligiga va fizik-kimyoviy xossalariga koʻra quyidagicha tasniflanadi (B.F.Rodjers, 1967): 1. Tabiiy gilli eritmalar. 2. Chuchuk suvda tayyorlangan gilli eritmalar (xlorli natriy miqdori 1% dan kam, kalsiy ioni 120 mg/l): a) vodorod koʻrsatkichi (rN) kichik, fosfatlar bilan ishlov berilgan (rN = 6,5) eritmalar; b) kaustik (oʻyuvchi natriy) bilan ishlov berilgan eritmalar (rN = 8,5÷10,5); v) yuqori rNli eritmalar; g) xrom lignosulfatlari va boshqa adsorbentlar bilan ishlov berilgan eritma (rN = 10,0). 3. Shoʻr suvda tayyorlangan gilli eritmalar (xlorli natriy miqdori 1% dan koʻp): a) kuchsiz shoʻrlangan suvdagi eritmalar; b) dengiz suvidagi eritmalar (tuzlar miqdori 3,5%); v) toʻyingan shoʻr eritmalar (tuz miqdori 30% ga yaqin). 4. Kaltsiyli eritmalar (kalsiy miqdori 120 mg/l dan koʻp); a) kalsiy lignosulfati bilan ishlov berilgan ohakli eritmalar; b) kam ohakli eritmalar; v) xrom lignosulfatlari bilan ishlov berilgan gipsli eritmalar; g) xlorkalsiyli, sirka kaltsiyli eritmalar hamda bariy birikmalari bilan ishlov berilgan eritmalar. 5. Qattiq faza miqdori kam boʻlgan eritmalar (hajmiga nisbatan 7% dan kam)., Gilli burgʻilash eritmalari