қуруқ

сфт. 1. Суви, нами батамом ёки қис-ман қочган, сувини, намини батамом ёки қисман ёʻқотган; суви, нами ёʻқ ёки оз.

Қуруқ ўтин. Қуруқ шамол. Тўқайга ўт тушса, ҳўл-у қуруқ баравар ёнар. — Мақол

Нормат ротага келиши ҳамон старшина Ваня Великан уни блиндажда ечинтириб, қуруқ кийимларга ўради. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Тўтиқиз томнинг қуруқ кўкатлари устида кўчани томоша қилиб, гилос еб ётди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Ёғингарчилик кам бўлган ёки бўладиган; ёғин-чочинсиз.

Қуруқ иқлим. Бу йил ёз қуруқ келди.

3. Махсус қуритилган, қуриган.

Қуруқ мева. Қуруқ беда. Қуруқ чой. Қуруқ гўшт.

4. Қуруқшаган, қурушиқ.

Қуруқ лабларини базўр қимирлатиб, ҳарсиллаб деди Гулнор: — баданим ёниб боради. — Ойбек, Танланган асарлар

5. Суви ёʻқ; суви қуриган.

Қуруқ саҳро. Қуруқ дарё.

Карвонлар ўзгартирдилар ёʻлни, Ташлаб бу қуруқ чўлни — З. Диёр

— Ёзда бу ерга ҳам сув келади, — деди Ҳамиджон менинг қуруқ ғишт ариқларга тикилиб бораётганимни кўриб. — Ў. Умарбеков, Чўлда бир кун

6. кўчма Ичида ҳеч нарсаси ёʻқ, бўш.

Қуруқ уйга кўчиб кирмоқ. Қуруқ қошиқ оғиз йиртади. — Мақол

[Бой] Хатни курси устидаги қуруқ патнис тагига қистирди. — Ойбек, Танланган асарлар

Мудофеларга инъомлар улашилиб битди-да, ҳудайчи ўзининг қуруқ хуржуни билан Азизбек қошига келиб қуллуқ қилди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

7. Бирор нарса тўшалмаган, яланғоч.

— Остингга нима тўшайсан? — Қишда похол, ёзда қуруқ ерда ёта бераман. — С. Айний, Қуллар

Гулнор айвонда қуруқ бўйра устида ўтириб, маҳси кийиш билан овора экан, Ун-син кириб келди. — Ойбек, Танланган асарлар

8. кўчма Ҳеч нарсасиз.

Тўйга қуруқ бормоқ. Бозордан қуруқ келмоқ. Овдан қуруқ қайтмоқ.

Бўта қуруқ чойни нонсиз иссиқ-иссиқ ҳўплаб ўрнидан турди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Усмонжон уни [пулни] ёʻлкира қилиб, уйга қуруқ кириб келди. — С. Зуннунова, Гулхан

9. Фақат, биргина.

Мактабда шунақа нарсаларни ўргатмаса, нимани ўргатади? Қуруқ илм билан бола бола бўлар эканми? — А. Қаҳҳор, Айб кимда?

10. кўчма Амалга ошмайдиган, беҳуда, пуч.

Қуруқ хаёл. Қуруқ ваъда. Қуруқ гап қилмоқ. Қуруқ гап қулоққа ёқмас. — Матал

Ўтган йил ҳам худди шундай бўлганди: Қуруқ сўзга силосхона тўлганди. — А. Пўлат

Олифта йигит, қуруқ қочиримга бу белбоғлар ечилмайди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

11. кўчма Таги пуч, асоссиз, уйдирма.

Қуруқ даъво. Қуруқ рақамлар.

Даъвонгизга бирор исботингиз борми ёки қуруқ бир гапми, исбот қила оласизми? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қуруқ овоза — тураржой эмаслигини ўзинг ҳам билсанг керак, директор [деди Сувонқул]. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Юсуфбек ҳожи юқорида ўтган гапларни қуруқ ва асоссиз айтмаган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

12. Астойдил ёки самимий бўлмаган, шунчаки, юзаки.

Қуруқ пўписа. Қуруқ мулозамат. Қуруққина кўришмоқ.

Лекин қуруқ дўқ қуруқлигича қолаверибди — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

Гап қуруқ бўлмасин учун, икки эллик хат ёзиб бер, олиб борай. — А. Қаҳҳор, Сароб

13. кўчма салб. Бирор фойдали иш-амали ёʻқ, бирор маъно чиқмайдиган.

Қуруқ олим.

Қуролов дангаса эмас. Лекин ўта қуруқ одам, унда ирода деган гап ёʻқ. — Газетадан

Клубда бу кадар совуқ, қуруқ кўринган бу одам шундай хушчақчақ, шундай гапга уста эканки, асти кўйинг. — А. Қаҳҳор, Қуюшқон