қиймоқ
qiymoqқиймоқ
фл. 1. Қайчи билан бўлмоқ, қисмларга ажратмоқ, кесмоқ, қирқмоқ.
Бахмални қиймоқ. Қоғозни қиймоқ. Тунукани қиймоқ.
Қайчи олиб, уч, энидан қиясан. — О. Қўчқорбеков.
2. Зич, таранг тортилиш, боғланиш ва шу кабилар туфайли тана ёки аъзо ичига ботиб жароҳатламоқ; ўйиб кирмоқ (ип, сим ва шу кабилар ҳақида).
Қўлимни сим қийиб юборди.
Пақирлар қўлимни қийиб юборай деди. — С. Сиёев, Ёруғлик
3. шв. Тандан жудо қилмоқ, олмоқ, кесмоқ, чопмоқ, узиб ташламоқ.
Қарчиғайман, душман бошин қияман. — Алпомиш
4. с. т. Айланма ёʻлни қўйиб, тиккасига юрмоқ.
Бурилишларда ёʻлни қийиб ўтмоқ.
Неча тоғнинг тумшуғин Қийиб ўтиб боради. — Равшан
5. кўчма с.т. Усталик билан бажармоқ, моҳирлик билан адо қилмоқ, қойил қилмоқ, ўринлатмоқ, дўндирмоқ, бопламоқ.
[Машрабжон] Хушовоз йигит-а. Ашулани роса қияди-да. — Ш. Саъдулла, Икки билагузук
Роса овози бор экан-да, ёʻлини ҳам қияр экан. — Ойбек, Танланган асарлар
Оббо Жўравой-е, аммо-лекин гапни қиясиз. Ёлғонни ҳам ростдай қилиб гапирасиз. — Уйғун, Ҳуррият
6. кўчма кам қўлл. Камайтирмоқ, қисман нобуд қилмоқ, ёʻқ қилмоқ.
Бировнинг ризқини қиймоқ.
Саидий бунга ишонмаса ҳам, Мунисхоннинг шу ҳаракати унинг умридан катта қийди. — А. Қаҳҳор, Сароб
- Кўзи қиймайди 1. (т.к., ж.к. билан) Сизни кўзим қиймайди, сиздан узоқлашгим келмайди, Гулнор! — Ойбек, Танланган асарларЯккахўжаликларнинг кўпи бисотида бор жониворлардан кўзи қийганини сўйиб, кўзи қиймаганини шаҳарга ҳайдай бошлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариБечора Нодира оғир ҳолда Анварни кишига шогирд бериб, ўқишини зое қилишга кўзи қиймади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Сўзини қиймоқ Сўзини ерда қолдирмоқ, қайтармоқ. Менга иш буюринг. Камол аканинг сўзини қиймай, бир соатга вақт топиб келдим. — А. Убайдуллаев, Ҳаёт оқими
- Қиймади Рағбати бўлмади, аяди. Ширвоннинг барча катталари, подшога яқинлари — бариси Равшанбекни дорга осмоққа қиймадилар. — РавшанКетар эдим сен билан Айланайин, ёр-ёр. Уйда қолган онамни Қиёлмадим, ёр-ёр. — Қўшиқлар