қайишмоқ
qayishmoqқайишмоқ
фл. 1. айн. Майишмоқ.
Отнинг ингичка бели сал қайишиб, унинг устидаги чавандоз аста чайқалди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Мингбошининг буйруғи, эрининг ғазабли ҳайқириғи билан қадди букилиб, оёқлари қайиша бошлаган Жўрахон бир неча зум ўзини ёʻқотиб турди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
2. Тоб ташламоқ, букилмоқ.
Тахта қайишиб қолибди.
3. кўчма Бирор ишга бўй бермоқ, эгилмоқ.
Бас энди, ёта берма. Сал меҳнатга ҳам қайиш. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда
аста-секин уй юмушларига қайишяпти бечора. — Ҳ. Назир, Кўктерак шабадаси
4. кўчма Жон куйдирмоқ; бўлишмоқ.
Мансурқори ака камбағал оиладан бўлгани учун, албатта, ўз камбағалга қайишарди. — Н. Сафаров, Оловли излар
Бир хил қизлар бор, қийин аҳволга тушган йигитга кўпроқ қайишади. — П. Қодиров, Қадрим
- Бели қайишмоқ 2. Бели толиб увушиб, қотиб қолмоқ. Кўзларингиз хираланиб, белингиздан куч кетган-да, елкангиз букчайиб, белингиз қайишганда, оғир ишга буюрганлари тўғрими, ахир. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучлиНигора эгарда энгашиб ўтирганидан қайишиб қолган белини энди ростлаган ҳам эдики, қаршидаги буталар орқасидан бир кўппак отилиб чиқди. — С. Анорбоев, ОқсойЕрни белингиз қайишиб топганингизда, жонингиз ачир эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Қовурғаси қайишмоқ Ачинмоқ, куйинмоқ. Синглим учун қовурғам Қайишади, ёр-ёр. — Оқ олма, қизил олма.Йигицан, қовурғам сенга қайишади — Муродхон
қайиш И
ҚАЙИШ ' узун чарм тасма', 'камар'. "Қани, кетдик", — деди—да, елкасидаги милтиҳнинг ҳ а й и ш ин и тўғрилаб олди (Парда Турсун). Қадимги туркий тилда ' ҳайвон терисидан қирқиб тайёрланадиган камар' маъносини англатган бу от асли қаżïш тарзида талаф — фуз қилинган (Девон, И, 350); кейинроқ ż ундоши й ун — дошига, қозирги ўзбек тилида а унлиси ä унлисига ал — машган, ï унлисининг қатгиқлик белгиси ёʻқолган: қаżïш > қайïш > қäйиш. Бу от асли қадимги туркий тилдаги қай— фюълининг (ДС, 406) 'букил—' маъносидан -(ï)ш қўшимчаси билан ясалган бўлса керак
1. Пардозланмаган, яхши ишлов берилмаган хом чарм; паст навли чарм
[Сипоҳлар] Оқ қайишдан камар, сўлига қилич осилиб, ўнг томонига тўппонча қистирилган, ҳар қаторда тўрттадан отлиқ келмоқда эдилар — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар
Давидбой узун қайиш қамчисини ҳавога кўтариб, жиловни бўшатди, отлар олдинга интилиб, тарақ-туруқ билан ёʻртиб кетди — Шерали Тошматов, Эрк қуши, 1961
2. Турли мақсадлар учун ишлатиладиган узун чарм тасма (камар, тиркиш, боғич ва ш.к.)
Ўктам этигини аскарча қунт билан тозалаб, қайишни бўшатиб, кўрпачага ўтирди — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
-Улар бир-бирларини қўллашади: ясовулбошини қозикалон, қозикалонни хон, - деди [Аваз] устарасини қайишга қайраб туриб — Жуманиёз Шарипов, Хоразм
Бадиа отининг олдига келиб, уни эркалади, эгар, жабдуқ уриб, қайишларини маҳкамлаб боғлади — Мирмуҳсин, Меъмор
қайиш ИИ
ҚАЙИШ ' узун чарм тасма', 'камар'. "Қани, кетдик", — деди—да, елкасидаги милтиҳнинг ҳ а й и ш ин и тўғрилаб олди (Парда Турсун). Қадимги туркий тилда ' ҳайвон терисидан қирқиб тайёрланадиган камар' маъносини англатган бу от асли қаżïш тарзида талаф — фуз қилинган (Девон, И, 350); кейинроқ ż ундоши й ун — дошига, қозирги ўзбек тилида а унлиси ä унлисига ал — машган, ï унлисининг қатгиқлик белгиси ёʻқолган: қаżïш > қайïш > қäйиш. Бу от асли қадимги туркий тилдаги қай— фюълининг (ДС, 406) 'букил—' маъносидан -(ï)ш қўшимчаси билан ясалган бўлса керак
шв. Хамир овқатнинг бир тури: сувда пиширилган хамирни сузма ёки қатиқ билан аралаштириб ейилади
ҚАЙИШ
Турли мақсадлар учун ишлатиладиган узун чарм тасма (камар, тиркиш, боғич ва ш.к.).KAYIŞ
ҚАЙИШМОҚ
1. Эгилмоқ, букилмоқ.EĞİLMEK
2. Бирор ишга бўйин бермоқ, эгилмоқ.MEYİLLENMEK
қайиш
ремень
ер тагида қизил қайиш под землёй красный ремешок (Корни шелковицы)
қайиш
н strap, leatherband belt
ҚАЙИШ
1. teri, islew berilmegen teri, tómen sortlı teri
2. qayıs, tesma
3. awqat túri
ҚАЙИШМОҚ
qayısıw, mayısıw, iymeyiw
қайиш
Tragriemen m, Schleppseil n