қандай
qandayқандай
олм. 1. сўр. олм. Белги, сифат, хусусият ҳақидаги сўроқни билдиради; қанақа?
Бу қандай китоб? Қандай овқатни хоҳлайсиз? У қандай иш билан банд?
[Ёрмат:] Қандай беда денг, боғи қучоққа сиғмайди. — Ойбек, Танланган асарлар
Айт-чи ўзинг, Зарифа, ахир кеча қандай туш кўрдинг? — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
2. Сўроқ гаплардан трансформацияланган гаплар таркибида сўроқ англатмай, фақат нисбий белгини билдиради.
Куёв учун қандай кийим ярашмоғи ҳам баҳс қилинар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Капитан жангчиларни ном-баном чақириб, ким қандай қуролни ўрганмоқчи эканини сўради. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
Э, онажонгинам, қани энди сен ҳам шу ерда тирик бўлсанг-у, ўз ўғлингнинг қандай одам бўлганини кўрсанг. — П. Турсун, Ўқитувчи
3. Махсус оҳанг ёрдамида белги-даражани кучайтириб ифодалайди; нақадар.
Ҳаёт қандай гўзал!
Оҳ, инсонга таъзим қилиш, қад букиш қандай оғир, қандай ҳақорат. — К. Яшин, Ҳамза
Унсин учун — бечора қиз учун бу қандай фалокат, бу қандай мудҳиш мотам! — Ойбек, Танланган асарлар
4. Боғловчи сўз (нисбий сўз) вазифасида қўлланади.
Сотиб олинган қул қандай бўлса, у ҳам бизга шундай эди. — Ойбек, Танланган асарлар
5. рвш. Қай тарзда, қай ёʻсинда.
Луғат қандай тузилади? Бу перо қандай ёзади? Шунча ишни бир ўзинг қандай бажарасан?
6. -ганда қўшимчасини олган феъллардан кейин келиб, берилган саволга ижобий жавобни бўрттириб, таъкидлаб ифодалайди.
Бу филмни кўрганмисиз? — Кўрганда қандай. Шу китоб қизиқми? — Қизиқ бўлганда қандай дейсиз!
- Қандай қилиб Қайси ёʻл билан, қай тарзда, қайси ёʻсинда. Қандай қилиб бу ерга келиб қолдингиз?Сиз Олтин юлдузни қандай қилиб олгансиз? Шуни айтиб берсангиз. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдузБиз радиоактив моддаларнинг ғўзалардаги тирик тўқималарга қандай қилиб таъсир қилишини аниқлашга муяссар бўлдик. — Фан ва турмуш
- Қандай бўлмасин (ёки бўлса ҳам) 1. Қандайдир, қанақа бўлмасин, бари бир. Энди у [Нури] Фазлиддиннинг ҳамма сифатларида, қандай бўлмасин, бир камчилик кўра бошлади. — Ойбек, Танланган асарларҚандай бўлмасин, эртага келишинг керак. Қандай қилай, Нима қила олар эдим, нима қилай, на чора.Энди қандай қилай, бўлар иш бўлган.Қандай қилай, ўртоқжон, ўзимга қолса, шундоқ бўлсин дебманми. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак