қадам
qadamқадам
от 1. Юриш жараёнидаги ҳар бир оёқ ташлаш, оёқ босиш; одим.
Илдам қадам. Шахдам қадам.
Очил бу гапларнинг менга алоқаси ёʻқ, дегандай қилиб, қадамини тезлаштирди. — П. Қодиров, Уч илдиз
Ёнидаги қорабайир буни сезди шекилли, бир неча одим ўтиб, қадамини секинлаштирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Шу вақт болохона нарвонида гурс-гурс қадам товуши эшитилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
— Мардонқул ака, — деди у бошлиқнинг юришига қадамини мослаб — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат
Саодатхон бир-икки қадам босиб, яна орқасига қайтди. — С. Зуннунова, Янги директор
2. Ҳар бир қадам оралиғига тенг масофа, оралиқ масофа.
— Ассалому алайкум, — дедим остонадан бир қадам нарида туриб. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
Содиқ аминнинг капаси унгурдан юз қадамча ғарбда, тоғнинг соябон бўлиб осилиб тушган каттакон тоши остида эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. кўчма Иш-фаолият, ривожланиш ва шу кабиларда олға силжиш, илгарилаш.
Ўртоқ Аҳмедов, бу тажриба пахта агротехникасида олға қўйилган катта қадам, дейди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
4. кўчма Бирор жой, томонга қаратилган, ёʻналган юриш; ташриф.
Унинг бу ердан қадами узилди (кесилди). У бизникига қадам босмай қўйди.
Агар қадамимни бой сезиб қолса, Гулнорнинг аҳволи оғирлашмайдими? — Ойбек, Танланган асарлар
Хайрият, хайрият, Абдурасул! Сенинг ҳам қадаминг биз томонларга тушар экан — П. Турсун, Ўқитувчи
Сенинг учун келди совчи қадами — Баҳром ва Гуландом
5. кўчма Иш-фаолиятдаги ҳар бир хатти-ҳаракат; амал.
Одам баъзан бир марта нотўғри босиб қўйган қадами учун умрбод жавоб беради. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Ахир, кам гапириб, қадамини билиб босса, ишини билиб қилса ва зимдан қора ниятлар ёʻлидан кета берса, уни дарҳол билиш осонми, ахир? — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Бир қадам 2. Жуда қисқа оралиқ, оралиқ масофа ҳақида. Бир қадам нарида турибди;Ўзингиз кўрдингиз, бугун гузардан бир қадам ҳам жилганим ёʻқ, гувоҳ бўларсиз дейман-да. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Қадам босмоқ 1. Қадамлаб юрмоқ. Турғуной тиззасини ушлаб, зўрға қадам босарди. — А. Қаҳҳор, МастонЁʻқ, амаки, уйга энди бир умр қадам босмайман. — С. Аҳмад, УфқБугун саккиз кун бўлди, қадам босмайсиз-а? — С. Сиёев, Ёруғликўша босган ножўя қадами бошига бало бўладиган бўлди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Қадам олиш Иш-фаолиятда, ҳаётда ўзини тутиш, бундаги ўзига хос хатти-ҳаракат, ҳолат. Иккаласининг кайфлари баландми ё Опа келтирган хушхабар эсанкиратиб қўйганми, ишқилиб, қадам олишлари бошқача. — О. Ёқубов, ЛарзаАбдусамад қорининг сўнгги кунлардаги қадам олиши Ўрмонжоннинг ҳар иккала тахмини ҳам тўғри эканини аниқ кўрсатиб турар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Қадам отмоқ (ёки ташламоқ) 1. Қадам босиб юрмоқ, одим отмоқ. Иккала от бир қиёсда баравар қадам ташлаб борар эди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
- Қадам ранжида қилмоқ Устоз ёзувчи хотирасини эъзозлаш учун қалам соҳиблари, олимлар музейга қадам ранжида қилдилар. — Газетадан
- Қадам ташламоқ Мақсадсиз ташланган қадам — ўксиз милтиқ билан овга чиқишдек гап. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғиЎтган йил билан ҳам хайрлашдик. Янги йилнинг бўсағасига қадам ташладик. — Н. Сафаров, Оловли излар
- Қадам қўймоқ 2. Журъат қилмоқ; киришмоқ, бошламоқ. У уйнинг зинасига энди қадам қўйганда, похол остидан чиққан кампир: — Ҳой, болам, немис бор! — деб қичқирди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдузДўст билан обод уйинг, Гар бўлса у вайрона ҳам. Дўст қадам қўймас эса, вайронадур кошона ҳам. — Э. ВоҳидовБу ишга қадам қўймасдан илгари, бир карра сизнинг олдингиздан ўтиш, раъйингизни билишга тўғри келди. — Ойбек, Танланган асарларЎн иккига қадам қўймоқ.О, учга қадам қўйиб қолди-ку. Тили бирам ширин бўлиб чиққанки, сира қўя берасиз. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Ҳар қадамда 1. Ҳар бир қадамга тенг масофада. Ҳар қадамда белги қўйиб борарди;Масжиди жомий бўйлаб ҳар қадамда гадой, қаландарлар, тиланчи болалар, кампирлар — Ойбек, Танланган асарлар
- Қадамини узмоқ Бормайдиган, келмайдиган бўлмоқ. Нега бизникидан қадам узиб кетдингиз, ё кўнгил қоларлик иш ўтдими биздан? — К. Яшин, Ҳамза