{"headword": "qadam", "key": "qadam", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yurish jarayonidagi har bir oyoq tashlash, oyoq bosish; odim.", "examples": [{"text": "Ildam qadam. Shaxdam qadam.", "source": ""}, {"text": "Ochil bu gaplarning menga aloqasi yoʻq, deganday qilib, qadamini tezlashtirdi.", "source": "P. Qodirov, Uch ildiz"}, {"text": "Yonidagi qorabayir buni sezdi shekilli, bir necha odim oʻtib, qadamini sekinlashtirdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Shu vaqt boloxona narvonida gurs-gurs qadam tovushi eshitildi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "— Mardonqul aka, — dedi u boshliqning yurishiga qadamini moslab", "source": "A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat"}, {"text": "Saodatxon bir-ikki qadam bosib, yana orqasiga qaytdi.", "source": "S. Zunnunova, Yangi direktor"}]}, {"order": 2, "text": "Har bir qadam oraligʻiga teng masofa, oraliq masofa.", "examples": [{"text": "— Assalomu alaykum, — dedim ostonadan bir qadam narida turib.", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Sodiq aminning kapasi ungurdan yuz qadamcha gʻarbda, togʻning soyabon boʻlib osilib tushgan kattakon toshi ostida edi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 3, "text": "Ish-faoliyat, rivojlanish va shu kabilarda olgʻa siljish, ilgarilash.", "examples": [{"text": "Oʻrtoq Ahmedov, bu tajriba paxta agrotexnikasida olgʻa qoʻyilgan katta qadam, deydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 4, "text": "Biror joy, tomonga qaratilgan, yoʻnalgan yurish; tashrif.", "examples": [{"text": "Uning bu yerdan qadami uzildi (kesildi). U biznikiga qadam bosmay qoʻydi.", "source": ""}, {"text": "Agar qadamimni boy sezib qolsa, Gulnorning ahvoli ogʻirlashmaydimi?", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Xayriyat, xayriyat, Abdurasul! Sening ham qadaming biz tomonlarga tushar ekan", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Sening uchun keldi sovchi qadami", "source": "Bahrom va Gulandom"}]}, {"order": 5, "text": "Ish-faoliyatdagi har bir xatti-harakat; amal.", "examples": [{"text": "Odam baʼzan bir marta notoʻgʻri bosib qoʻygan qadami uchun umrbod javob beradi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Axir, kam gapirib, qadamini bilib bossa, ishini bilib qilsa va zimdan qora niyatlar yoʻlidan keta bersa, uni darhol bilish osonmi, axir?", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/qadam"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "234"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oyoq tashlab qilingan har bir harakat; odim.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚАДАМ", "raw_meaning": "ADIM Оёқ ташлаб қилинган ҳар бир ҳаракат; одим."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "541"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "qadambaqadam", "source": ""}, {"text": "qadam qoʻymoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qadam", "raw_meaning": "шаг; поступь; ~baqadam шаг за шагом; ~ qo'ymoq шагать, ступать; ◊ ~i yoqmadi суев. он принёс несчастье (для кого-л.); ~ingni bilib bos будь осторожен, гляди в оба; ~ ranjida qilmoq книжн. приходить в гости; навещать; ~laringga hasanot этикет, благожел. добро пожаловать; милости просим; ~ yetdi, balo yetmasin благожел. куда людей привели их ступни ног, пусть туда придёт счастье."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "595"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qadam", "raw_meaning": "n pace, foot step; ~ qo'ymoq take steps"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "109"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QADAM", "raw_meaning": "qádem, adım."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "130"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qadam", "raw_meaning": "Schritt m, Gang m, ~ qo‘ymoq schreiten; ~-baqadam schrittweise, Schritt für Schritt"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "327"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "amaliy qadam", "source": ""}, {"text": "bir tomonlama quyilgan qadam", "source": ""}, {"text": "demokratiyani rivojlantirish yunalishidagi qadam quymoq", "source": ""}, {"text": "diplomatik qadam", "source": ""}, {"text": "keyingi (navbatdagi) qadamlar", "source": ""}, {"text": "keskin qadam", "source": ""}, {"text": "kechiktirib bulmaydigan qadamlar", "source": ""}, {"text": "konstruktiv qadam", "source": ""}, {"text": "muammoni hal qilish tomon quyilgan qadam(lar)", "source": ""}, {"text": "muhim qadam", "source": ""}, {"text": "siyosiy qadam", "source": ""}, {"text": "taktik tashviqot qadami", "source": ""}, {"text": "terrorizm xavfini bartaraf etish yunalishidagi aniq qadam", "source": ""}, {"text": "uylamasdan bosilgan qadam", "source": ""}, {"text": "qadam-ma-qadam", "source": ""}, {"text": "qaltis qadam", "source": ""}, {"text": "hamkorlik tomon quyilgan qadam", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "қадам", "raw_meaning": "step, pace, move, stride; амалий қадам practical step; бир томонлама қуйилган қадам unilateral steps; демократияни ривожлантириш йуналишидаги қадам қуймоқ take steps toward fosterage (development) of democracy; дипломатик қадам diplomatic step (move); кейинги (навбатдаги) қадамлар further steps; кескин қадам radical step; кечиктириб булмайдиган қадамлар immediate steps; конструктив қадам constructive step; муаммони ҳал қилиш томон қуйилган қадам(лар) steps aimed at solving the problem; муҳим қадам significant step; сиёсий қадам political step; тактик ташвиқот қадами tactical propaganda move; терроризм хавфини бартараф этиш йуналишидаги аниқ қадам concrete step toward removing the threat of terrorism; уйламасдан босилган қадам thoughtless step; қадам-ма-қадам step by step; қалтис қадам risky step; ҳамкорлик томон қуйилган қадам step toward cooperation."}}]}