оёқ
oyoqоёқ И
рвш. 1. 1 Одам, ҳайвон, қуш ва умуман жонли организмлар гавдасининг таяниб туриши ва юриши ёки ўрмалаши учун хизмат қиладиган аъзо.
Ўнг оёқ. Чап оёқ. Ипак қуртининг оёқлари. Отнинг орқа ва олдинги оёқлари.
Дўст —
бошга, душман оёққа боқади. — Мақол
Ўнг оёғимни кўтарсам, чап оёғим ерга кириб кетаётгандек бўлаверади. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
У [фаришта] атлас кўйлак, лозим кийган, бош яланг, оёқ яланг, ёшгина бир йигит эди. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин
Шарофат ўзига келди-ю, оёқ учида бориб, дарчанинг ёнига чўнқайди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. Стол, стул, сўри, каравот каби буюмларнинг ерга таяниб турадиган қисми, пояси.
Дадам сувоғи кўчган деворларга, эски шкаф, оёғи маймоқ стулларга бир қараб қўйди. — С. Сиёев, Ёруғлик
3. Охир, одоқ.
Кўчанинг бошидан оёғигача тош терилган.
Подачи поданинг оёқ томонидан чанг ютиб, элан-қаран юриб келаётган сигирни таёғи билан кўрсатиб: Анави сеники, деди. — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар
Отабек киши орқасидан кетди, олдинма-кетин, сўзлашмасдангина кўчанинг оёғига қараб борар эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Фасл, давр ва шу кабиларнинг охири, тугаётган вақти.
Куз кунларининг оёғи ва қиш кунларининг боши эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
5. Чет, чекка; қуйи томон; этак.
Экинзорнинг оёғи. Ернинг оёғи.
6. Уйнинг, хонанинг эшикка яқин ўрни; пойгак; зид. тўр ИИ.
Асалхон бир тўда қизлар билан оёқроқда ғуж бўлиб турганини кўрган Сорахон ўртага тушиб, йигитларни чақиб олди. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан
- Оёқ босмоқ 1. Қадам ташламоқ, юрмоқ. Бемор энди-энди оёқ босяпти. У ўнг оёғини босолмайди.Сақлаб сукут оёқ босди, Ҳамма жимжит, бошлар қуйи. — Ғ. Ғулом, КўканОёғингни билиб бос!;Одам оёқ босмаган саҳро. Сизникига оёқ босмаганим бўлсин!
- Оёқ ости (ёки оёғости) бўлмоқ Топталмоқ, эзилмоқ, босилмоқ, поймол бўлмоқ, босиб-янчиб ташланмоқ.
- Оёқ ости (ёки оёғости) қилмоқ Топтамоқ, эзмоқ, босмоқ, поймол қилмоқ, босиб-янчиб ташламоқ. У ўз ҳақини таниган, энди ўзини бировга оёқ ости қилдириб қўймайди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Оёқ остида 1. Юриш, қадам босиш лозим бўлган жойда, одамларнинг ёʻли устида. Болалар, оёқ остида ўралашманглар!;Фалокат оёқ остида. — МақолБу замонда ҳақиқат оёқ остида қолиб кетмайди. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Оёқ устида Тикка турган ҳолда. Мана, ўртоқлар, оёқ устида, иш бошида умумий йиғилиш ҳам ўтказиб олдик. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Оёқда (ёки оёқ устида, оёқ узра) турмоқ 1. Тик(ка) турмоқ. Оёқда турган ҳолда яна бир оз гаплашиб, сўнг Эшвой жўнаб қолди. — Ойбек, Танланган асарларОтабек ҳолсизланиб, оёқ узра турар. — А. Қодирий, Ўтган кунларУ ёʻлдан чарчаб келганидан, оёқ устида зўрға турар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Оёқдан йиқитмоқ (ёки йиқмоқ) 1. Ағанатмоқ, йиқитмоқ; Бу ёлғиз Бўтани беобрў қилиш учун эмас, колхозни оёқдан йиқитиш учун қилинган иғво. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Оёқдан қолмоқ Юролмайдиган бўлиб қолмоқ, бир жойда ўтириб қолмоқ (қарилик, хасталик, бедармонлик сабабли). — Бошимга бир мушкул тушди, — деб гап бошлади Бозор, — бугун укам бирдан касал бўлиб, ҳам тилдан, ҳам оёқдан қолди. — С. Айний, Дохунда
- Оёққа босмоқ 1. Юра бошламоқ (ёш бола ёки бемор ҳақида); Колхозимиз сал оёққа босгандан кейин, ўзим бориб, сизни олиб келаман. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Оёққа бостирмоқ Тўғонни қуриб, колхозимизни оёққа бостириб олайлик, уйларингга радио тушириб берамиз. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Оёққа турмоқ 1. Ўрнидан турмоқ. Девонбеги меҳмонхонага кирганда бутун меҳмонхонадагилар оёққа турдилар. — С. Айний, ҚулларЎша куни бутун шаҳар оёққа турди. — Ж. Шарипов, Хоразм— Яхшилигингизни асло унутмайман, — деди врачга бемор, — оёққа туриб кетай, сизни хурсанд қиламан. — ГазетаданҚани энди оёққа туриб кеца-ю, бутун умрини ана шу одамни асраб-авайлаш учун бағишласа. — С. Зуннунова, Кўк чироқларКолхозимиз қанча оёққа турса, шу бизнинг душманга зарбамиз бўлади. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Оёққа турғизмоқ (ёки қўймоқ) Колхозни колхоз қилиб, оёққа турғизгунча, эҳа, қанча қурбон бермадик! Ҳ. Назир, Узр, отахон.Абдулла ука, бутун халқни қандай қилиб оёққа турғизиш мумкин? — Ш. Холмирзаев, Қаҳрамоннинг сўнги кунлари
- Оёқда қолдирмоқ Орқада қолдирмоқ. Мен буларга ўргатармишман Мени оёқда қолдириб кетишади бу шумтакалар. — Ҳ. Назир, Олмос
- Бир оёғи тўрда, бир оёғи гўрда Жуда қариб, мункиллаб қолган. Отамнинг қилаётган ишига қараб, ёшини суриштириб: Тўқсондан ошибсиз, бир оёғингиз тўрда, бир оёғингиз гўрда, тиниб ўтирмайсизми, —дебди. — Шукрулло, Сайланма
- Енгил (ёки суюқ) оёқ
- Ёлғиз оёқ ёʻл
- Икки оёғини бир этикка тиқмоқ (ёки суқмоқ) Айтганининг дарҳол бажарилишини талаб қилмоқ, қистовга олмоқ. Отам уйлантираман деб, икки оёғини бир этикка суқиб олган, ҳол-жонимга қўймайди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар
- Оёқ олиш 1. Юриш, қадам ташлаш. Умматали хотинининг оёқ олишига қараб юрадиган бўлса, отлиқ келаётган Акбарали ундан олдин Азизхонни топади, унга бирор шикаст етказадигандай бўлиб туюлади. — С. Аҳмад, УфқУнинг оёқ олиши бежо.
- Оёқ остидан чиқмоқ Тўсатдан пайдо бўлиб қолмоқ. Душман учун кутилмаган бу фалокат худди оёқ остидан чиққандек бўлди. — Н. Сафаров, Жангчи ШокирЎша катта иш кеча оёқнинг остидан чиқиб қолди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Оёқ тирамоқ Ўз айтганида қаттиқ туриб олмоқ, бошқа гапга кўнмаслик. Болаларнинг бўйи етиб, тўй бошлаймиз деганда, қизи қурмагур бирдан оёғини тираб олди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадаларУ уйлансам, Маҳбубага уйланаман, бўлмаса, фронтга ариза бериб кетаман, деб икки оёқ тираб туриб олди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Оёқ узатмоқ (ёки чўзмоқ) 1. Кўнгли тинчимоқ, ғам-ташвишдан холи бўлмоқ. Офтоб ойим ҳамон оёқ узатмади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Оёқ узмоқ Келиб-кетишни тўхтатмоқ, тамоман келмаслик. Бўри Пайғамов, Нусратбекнинг бу ердан оёғи узилиб, гаплар бости-бости бўлгунча, панароқда турди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди
- Оёқ учи билан (ёки учида) кўрсатмоқ Чўри қиз бошимизга чиқиб, бизларни оёқ учи билан кўрсатади. — Ойбек, Танланган асарларОдамни оёқ учида кўрсатиб, калака қилади. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда
- Оёқ учида Секин, товуш чиқармай. Шерали оёқ учида келиб, девор тагида бир ёнбошда ухлашгагина етадиган жойга ўтирди. — С. Кароматов, Олтин қум
- Оёқ чиқармоқ Сўроқсиз ҳар тарафга бора берадиган бўлиб қолмоқ, тартибдан чиқа бошламоқ. Бизнинг хотин тил чиқарган десам, оёқ ҳам чиқарипти. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
- Оёқ қўймоқ Бирор ишга киришмоқ. Унинг розилигини олмасдан туриб, бу ишга оёқ қўйиш мумкин эмас. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Оёғи куйган товуқдек Безовталик билан, зир югуриб, ўзини ҳар ёққа уриб. Одамлар оёғи куйган товуқдек пишиллаб югурдилар. — Ойдин, Ўзидан кўрсин
- Оёғи олти, қўли етти Шодликдан ўзини ҳеч қаерга сиғдиролмайди, ғоят хурсанд. Зайнаб оёғи олти, қўли етти бўлгани ҳолда, эрини тўрт қават кўрпача устига ўтқазиб, ёнига учта пар ёстиқни қўйди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Оёғи осмонда Лашкарбоши уста бўлса, душман оёғи осмонда. — Мақол
- Оёғи осмондан бўлди (ёки келди) Чекинадиган жой ёʻқ, орқада жаҳаннам, бир қадам чекинсак, оёғимиз осмондан келади. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Оёғи тортмаслик Боргиси келмаслик.
- Оёғига болта урмоқ
- Оёғига бош урмоқ (ёки қўймоқ) ёки оёғига йиқилмоқ Паноҳ тортиб ёки нажот излаб келмоқ; сажда қилмоқ.
- Оёғидан тортмоқ
- Оёғини осмондан келтирмоқ
- Оёғини қўлга олиб Шартта ўрнимдан туриб, қалпоқчамни олдимда, оёғимни қўлга олиб, уй томон югурдим. — Ёшлик
- Осмонга чиқсанг, оёғингдан тортаман, ерга кирсанг — қулоғингдан Мендан қочиб қутулолмайсан, қаерга қочсанг ҳам, бари бир, тутиб оламан. [Солиҳбой:] Менинг олтинларим шундай зийрак жосус шундай улуғ ҳокимки, ерга кирсанг — қулоғингдан, осмонга чиқсанг, оёғингдан тортиб, менинг қўйнимга олмадай қилиб солиб қўяди! — Ҳамза, Бой ила хизматчи
- Оғир оёқ Ҳомиладор.
- Совуқ оёқ Кенг соҳилингда кезди шум оёқ, Синдирди нечанинг бошида таёқ. — Ғайратий
- Юзига оёқ қўймоқ (ёки тирамоқ) Кимсанинг хоҳишига қарши, унинг ҳурмати билан ҳисоблашмай иш қилмоқ. Турғун акам билан раиснинг юзларига қандай қилиб оёқ қўя оламан. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактабиСен юзингга оёқ тираб кетган ўша бети қаттиқ хотинингникига бордингми? — С. Аҳмад, Уфқ
- Уз оёғи билан Ўз хоҳиши, ихтиёри билан, ўзича. Дард аригиси келса, табиб ўз оёғи билан келади. — Мақол
- Ўз оёғидан йитмоқ Ўз ихтиёри, хоҳиши билан ёʻқолмоқ, ёʻқ бўлиб кетмоқ.
оёқ ИИ
рвш. 1. 1 Коса, идиш.
2. айн. Қадаҳ.
Аччиғланма, бек йигит ширингина таом қилиб бераман, бир-икки оёқ бўза ҳам келтираман. — Ойбек, Навоий
Новча йигит сузган бўзадан озгина татиб кўриб, биринчи оёқни Султонга узатди. — Ғ. Ғулом, Шум бола
ОЁҚ
Жонли организмлар гавдасининг таяниб туриши ёки ўрмалаши учун хизмат этадиган аъзо.AYAK
оёқ
1. нога, ноги, лапа, лапы
оёғим оғрийди у меня болит нога
оёғи ёʻқ қочади, қаноти ёʻқ учади загадка без ног — убегает, без крыльев, а летает (Дым)
2. ножка (стола, стула и т.п.)
3. фольк. деревянная чаша (посуда)
- у бизникига оёқ босмай қўйди он перестал ходить к нам
- ишларим оёққа босди мои дела налаживаются
- ўз оёғи билан келмоқ приходить без приглашения
- оёқдан ҳоримоқ сильно уставать
- оёқ-қўлли одам мастер на все руки, умеющий всё делать
- бировнинг оёғига болта урмоқ подкапываться под кого-либо
- оёғи куйган товуқдай как ошпаренный, как угорелый
- унинг оёқ олиши ёмон он плохо себя ведёт
- оёқ ости қилмоқ попирать, глумиться, унижать
- оёқ учи билан кўрсатмоқ относиться пренебрежительно
- оёқ кийими обувь
- оёқ яланг босой, босиком
- яланг оёқ босяк
- оёқ босгудек жой ёʻқ (букв. некуда ногу поставить) яблоку негде упасть
- оёқ етмайдиган ерда очень далеко; у чёрта на куличках
- оёқни узацанг ҳам (фалон одамга) тегади, йиғсанг ҳам ирон. (букв. вытянешь ноги — заденешь, подожмёшь ноги — тоже заденешь) сплошь и рядом; так много, хоть отбавляй
- оёқ олиши чаққон проворный, расторопный; легок на ногу; подвижный
- оёқни чакки босмоқ
оёқ И
н эск. wooden cup
оёқ ИИ
н 1. foot, leg
- яланг оёқ barefoot; barefooted; bare
- оёқ босмоқ step, take (make) a step
- ҳаммуни оёққа турғазмоқ raise the alarm
- бошдан оёққача from head to foot
2. end
- бошдан оёқ from the begining to the end; entirely
ОЁҚ
1. ayaq
2. tuyaq (stol, stul hám t.b.)
3. aqır, soń
4. shet, etek
оёқ
Bein n, Fuß m
- ялангоёқ barfuss
- оёқ босмоқ treten vi
Оёқ
арабчаساق, SaaqрусчаHora (кисть)инглизчаFoot