ortiq

sft. 1. Belgili miqdordan, meʼyordan ziyod; oshiq, koʻp.

Yigʻilishga yuzdan ortiq kishi keldi.

Adolat kasalxonada bir oydan ortiq yotdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Ellikdan ortiq duradgor faqat belkurag-u ketmonga sop yasash bilan ovora. — S. Ahmad, Ufq

Ellikboshi

Darrov hovlini oʻz bahosidan ancha ortiqqa olibdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Meʼyoridan yoki keragidan oshiq, haddan tashqari.

Ortiq darajada qaygʻurmoq. Haddan ortiq kulmoq.

Har holda, Toshkent aholisi Azizbek istibdodidan ortiq toʻydi, kimdan koʻmak soʻrashni ham bilmaydi! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. chiqish kelishigi bilanfaqat qiyoslashda Ziyod, yaxshi, afzal, aʼlo.

Uning sendan ortiq joyi yoʻq. Seni jonimdan ortiq sevaman. Aqldan ortiq boylik yoʻq. — Maqol

Oʻzingiz ham, kelin oyim tekkanida, Gʻaffordan ortiq emasdingiz-ku! — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Tegsa arziydigan yigit. Bundan ortigʻini toparmidim, dedim, koʻngil qoʻydim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir

— Zulm, xoʻrlanish, haqorat shunchalik boʻlar, Qoratoy aka! Bundan ortigʻini kallam sigʻdirmaydi, — gʻazabdan titrab gapirdi — Yoʻlchi. Oybek, Tanlangan asarlar

4. Kuchli, zoʻr.

[Xolisxon:] Haqiqat: ishq oʻti ortiq ekan doʻzax oʻtidankim, Kuyib bagʻrim, kulim koʻklarga sovrilganga yigʻlayman. — Hamza, Paranji sirlari

5. Boʻlib oʻtgandan, koʻrilgandan, kechirilgandan tashqari, undan oshiq.

Ortiq chora yoʻq edi. U, istar-istamas, Gulnordan voz kechdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu toʻgʻrida [Yusufbek hoji haqida] ortiq bahs qilinmadi va soʻz boshqa xususlarga oʻtdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Badriy:] Men bunday haqoratga ortiq chidolmayman! — 3. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi.

6. Ortiqcha, behuda, oʻrinsiz.

Yomonning bir qiligʻi ortiq. — Maqol

Xudo oʻsha qora kunni ham ortiq koʻrib, qahriga oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha