oʻchmoq
ўчмоқoʻchmoq
fl. 1. Yonishdan, yolqin berishdan toʻxtamoq; soʻnmoq.
Oʻtni kovlasang — oʻchadi, Qoʻshningni kovlasang — koʻchadi. — Maqol
Shu chogʻda na uchundir tokchada yonib turgan sham ham lip-lip qildi-da, oʻchdi. — A. Qodiriy. Oʻtgan kunlar
Samandarov bir qoshi past va bir qoshi baland boʻlib, oʻchib qolgan maxorkasini chiroqdan tutatib oldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
2. Asl tusini yoʻqotmoq; xiralashmoq, oʻngmoq.
Chitning rangi oʻchibdi. Qadimiy minora naqshlarining boʻyogʻi hamon oʻchmagan.
Gʻafur tobora asabiylashar edi, buning oqibatida koʻzlari xiralashib, lablari pirpirar, ranglari oʻchib, qoʻllari titrardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
3. Koʻzdan gʻoyib boʻlmoq, koʻrinmay qolmoq, yoʻqolmoq.
Gʻullar, yashilliklar orasida uning adil — kelishgan qomati, shaffof bir xayol kabi goh yalt etib koʻrinar, goh oʻchar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Vodiyni yarim doira shaklida oʻragan baland-past togʻlar asta oʻcha boshlagan. — H. Ahmar, Kim haq?
4. koʻchma Yoʻq boʻlmoq, yoʻqolmoq.
Uyqusi oʻchmoq. Tarixdan nomi oʻchmoq.
Sahroning nomi oʻchar, Oʻzgaradi qumloqlar Q. Muhammadiy.
Undagi ulugʻ zotlik alomatlari birdaniga oʻchdi. — N. Safarov, Olovli izlar
Oqpodshoning taxti kuysin, qorasi oʻchsin! — Oybek, Tanlangan asarlar
[Tannozxon:] Diydoring oʻchsin sening! Z. Said, — N. Safarov, Tarix tilga kirdi
5. Toʻxtamoq, tinmoq; eshitilmay qolmoq.
Hozirgina soʻzlashib oʻtirgan Kumush bilan onasining tovushlari oʻchgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Saidgʻozining momaqaldiroq qaldirashidek asabiy kulgisi qanday boshlangan boʻlsa, oʻshanday toʻsatdan oʻchdi. — S. Anorboyev, Oqsoy
Izvosh qoʻngʻirogʻi, ot tuyoqlarining ovozlari bora-bora oʻchadi. — N. Safarov, Uygʻonish
6. koʻchma Xotiradan koʻtarilmoq, esdan chiqmoq, unutilmoq.
Nomi oʻchib ketgan Boqi mirzo koʻp vaqt oʻtmay inobatlik mirzo nomi bilan bosh koʻtardi. — A. Qahhor, Mirzo
Shoir soʻzi marmar toshga oʻyilgan — Oʻyma xatdek turar, dunyoda oʻchmas. — Q. Muhammadiy
7. s. t. Safdan yoki hisobdan chiqmoq.
Yozuvchilar uyushmasi aʼzoligidan oʻchgan kishi. Roʻyxatdan oʻchganlar.
- Nafasi oʻchmoq Ovozi chiqmay qolmoq, jim qolmoq. Elmurod salom berib, eshikdan kirishi bilan, uning nafasi oʻchib qoldi. — P. Tursun, OʻqituvchiSalqinda chirildoqning ham nafasi oʻchgandi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina