Народность литературы

— adabiyotning xalqchilligi. Sanʼat va adabiyot asarlarining jamiyat aʼzolarining keng doiralari maʼnaviy manfaatlari va madaniy anʼanalari bilan, uning demokratik qatlami ideallari bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari. Oʻtmishdagi tarixiy arboblarning xalqqa munosabati va ular faoliyatining xalqchilligi haqida fikr yuritganda, bu arboblar yashagan konkret tarixiy sharoit, xalqning ahvoli, saviyasi va maqsad-intilishlarini hisobga olish kerak. Xalqchillik tushunchasini birinchi bor taʼriflagan XVIII asr mutafakkirlari (Monteske, Gerder), adabiyotning xalqchilligi uning milliy oʻziga xosligida aks etadi, deb koʻrsatganlar. Rus dekabristlari esa xalq ijodiga qiziqishni oʻz xalqining hayoti va orzu-umidlarini oʻrganishdagi birdan bir yoʻl deb bildilar. Natijada dekabristlar poeziyasida va ruhi bilan ularga yaqin boʻlgan A. S. Pushkin ijodida xalqning orzu-umidi, intilishlari koʻproq oʻz aksini topgan. Shuning uchun ham ularning asarlari oʻz xarakteri jihatidan milliy oʻziga xoslik kasb etib, mohiyati jihatidan xalqchil, demokratik edi. Xalqchillik tushunchasi va taʼrifining rivojida rus revolyutsion demokratlarining roli va oʻrni katta. Rus revolyutsion demokratlari ijodida xalqchillik problemasi siyosiy mohiyatiga koʻra yanada rivojlanib, ezilgan mehnatkash dehqonlar manfaatini aks ettirish tobora takomillashdi. Shuning uchun ulugʻ revolyutsion-demokrat tanqidchi V. G. Belinskiy haqiqiy badiiy ijod xalqchillik bilan bogʻliq ekanini taʼkidlab, adabiyot «xalqni anglashdir», adabiyotda «xalq ruhi» oʻz ifodasini topishi lozim, degan fikrni ilgari suradi. XIX asr rus realizmi xalqchillik tushunchasining barcha jihatlarini ifodalovchi ajoyib namunalar berdi. N. Dobrolyubovning koʻplab maqolalarida xalqchillik rus adabiyotini harakatga keltiruvchi asosiy kuch sifatida taʼriflanadi. Kommunistik partiyaviylik xalqchillikning eng oliy bosqichidir. Sotsialistik realizm adabiyotida demokratik va xalqchil ideallar badiiy adabiyotning kommunistik partiyaviyligida, uning keng mehnatkashlar ommasiga tushunarli boʻlishida, sanʼatkorning xalq manfaatlariga doir muhim masalalarni yorita olishida oʻz ifodasini topadi. Shuning uchun ham V. I. Lenin sanʼat va adabiyotning partiyaviyligi prinsipini ilmiy jihatdan har tomonlama ishlab chiqar ekan, sanʼatning