на

предлог 1. с вин. -ga, ustiga, tarafga, tomonga

поезд идёт на юг poyezd janub tomonga boradi; poyezd janubga joʻnaydi

он взглянул на меня u menga koʻz tashladi; u menga qaradi

взглянешь — заплачешь, а кроме него на свете нет qarasang — koʻz yosh toʻkasan, qaramasang — u olamda yagona

2. с предл. -da, ustida, tepasida, boʻyida, tarafda, tomonda

карта висит на стене karta devorda osigʻliq turipti

на брюхе шёлк, а в брюхе щёлк usti yaltiroq — ichi qaltiroq

3. obyektni yoki harakat vositalarini ifodalashda qoʻllanadi

4. ish-harakatning vaqtini ifodalaydi

5. muddat, muhlat yoki biror vaqt oraligʻini ifodalashda qoʻllanadi

предлог. 1. с вин. п. (куда?) -ga, ustiga, tarafga, tomonga (qayerga, qayoqqa, soʻroqlariga javob beradi)

положить книгу на стол kitobni stol ustiga qoʻymoq

сесть на диван divanga oʻtirmoq

надеть на руки перчатки qoʻlga qoʻlqop kiymoq

выйти на улицу koʻchaga chiqmoq

поезд идёт на юг poyezd janub tomonga boradi; poyezd janubga joʻnaydi

он взглянул на меня u menga koʻz tashladi; u menga qaradi

2. с предл. п. (где?) -da, ustida, tepasida, boʻyida; tarafda, tomonda (qayerda soʻrogʻiga javob beradi)

сидеть на диване divanda oʻtirmoq

быть на работе ishda boʻlmoq

работать на заводе zavodda ishlamoq

выступить на собрании majlisda gapirmoq

жить на юге janubda (janub tomonda) yashamoq

карта висит на стене xarita devorda osigʻliq turipti

на незнакомой улице notanish koʻchada

на улице имени Фитрата Fitrat nomidagi koʻchada

3. obyektni yoki harakat vositalarini ifodalashda qoʻllanadi

закрыть дверь на замок eshikni qulflamoq

дверь на замке eshik qulf

перевести книгу на узбекский язык kitobni oʻzbek tiliga tarjima qilmoq

книга на русском языке rus tilida yozilgan kitob

играть на скрипке skripka chalmoq

ехать на поезде/на автобусе poyezdda/avtobusda bormoq

кататься на лодке qayiqda sayr qilmoq

ездить на велосипеде velosipedda yurmoq

4. ish-harakatning vaqtini ifodalaydi

на следующий день kelasi kuni

на будущий год kelasi yilga

на прошлой неделе oʻtgan haftada

на днях shu kunlarda

на каникулах taʼtil vaqtida

взять книгу на два дня kitobni ikki kunga olmoq

5. только с вин. п. — muddat, muhlat yoki biror vaqt oraligʻini ifodalashda qoʻllanadi

план на год bir yilga moʻljallangan reja

план на будущий год kelasi yilga tuzilgan plan

уехать на месяц bir oyga ketmoq; bir oy muddat bilan ketmoq

опоздать на час bir soatga kech qolmoq

6. (только с вин.п.) miqdorni ifodalashda qoʻllanadi

разделить на несколько частей bir necha qismlarga boʻlmoq

он старше меня на пять лет u mendan besh yosh katta

купить книг на десять рублей oʻn soʻmga kitob sotib olmoq.

1. Vinitelniy padejda qoʻllanib “на” predlogiga mos keladi va harakatning predmetga tomon yoʻnalishini ifodalaydi: наехать на камень (toshga borib urilmoq), набросить платок на плечи (roʻmolni yelkaga tashlab olmoq), надвинуть шляпу на лоб (shlapani peshonaga tushirib olmoq).

2. Harakatning koʻp predmetlarga tarqalishini ifodalaydi: набрать грибов (qoʻziqorin terib olmoq — koʻp miqdorda), нажарить котлет (koʻp kotlet pishirmoq), наносить воды (koʻp suv tashimoq) (vositasiz toʻldiruvchi boʻlib kelgan ot bunday paytda, odatda, koʻplikdagi roditelniy padejda qoʻllangan boʻladi).

3. на- pristavkasi va -ся yuklamasi yordamida harakatning toʻliq qanoatlanish maʼnosini ifodalovchi feʼllar yasaladi: наговориться (rosa gaplashmoq), наесться (rosa toʻymoq), напиться (toʻyib ichmoq), наработаться (rosa ishlamoq).

1. ustiga, ustida

на столе stol ustida

на стол stol ustiga

2. -ga, -da

на завод zavodga

на заводе zavodda