Мотив

Сюжет таркибидаги ҳалқалардан бири. Худди шу маънода мотив термини халқ оғзаки ижодида, хусусан достон, эртак каби катта эпик жанрларни ўрганишда ишлатилади. Масалан, қаҳрамоннинг ғайри табиий туғилиши мотиви, персонажнинг овга ёки сафарга чиқиш мотиви, унинг қаҳрамонлик уйқусига кетиш мотиви ва ҳ. к. Рус фолклористикасида А. Н. Веселовский, В. М. Жирмунский, В. П. Пропп, Э. Померансева, Б. Н. Путилов; ўзбек фолклористикасида проф. Ҳ. Т. Зарифов, М. Афзалов каби тадқиқотчиларнинг ишларида мотив термини кенг, мотив

мотив; одамни муайян хатти-ҳаракатларга ундайдиган бош сабаб. Одамни фаолиятга ундовчи асосий сабаб унинг эҳтиёжларидир. Бинобарин, эҳтиёжларнинг турига қараб М. ҳам ҳар хил бўлади. Психологияда М. икки катта категорияга бўлинади, булар табиий мотивлар ва юксак моддий ҳамда маънавий мотивлардир. М. лар уларнинг мазмунини акс эттириш формасига қараб ҳам бир-биридан фарқ қилади: ҳиссиёт, тасаввур, фикр, тушунча, ғоя, маънавий идеал ва бошқа мотивлар баъзи ҳолларда М. алоҳида ҳаракатларга ундаб, бу ҳаракатнинг мақсади билан бевосита мос келади. Кўпинча мураккаб фаолиятда М. ҳаракат мақсадига бевосита мос келмай, бир мақсадни амалга ошириш учун бир қанча ҳаракатларни бажаришга тўғри келади.