{"headword": "motiv", "key": "motiv", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Syujetning tarkibiy unsuri, asarning asosiy mazmuni, mavzui.", "examples": [{"text": "Dostonning motivi.", "source": ""}, {"text": "Ana shu kompozitsion bagʻrikenglik, birinchi navbatda, Shayxzodaning yagona bir motivi — poyama-poya rivojlantirish sanʼatida koʻrinadi.", "source": "OʻTA"}]}, {"order": 2, "text": "Kuyning eng kichik qismi.", "examples": [{"text": "Motivda bitta aksent boʻladi.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/motiv"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "110"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Syujetning tarkibiy elementi, asarning asosiy gʻoyasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МОТИВ", "raw_meaning": "MOTİV Сюжетнинг таркибий элементи, асарнинг асосий ғояси."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "551"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "motiv", "raw_meaning": "n 1) motive; 2) mus. motif, tune"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "184"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "фр. motif — куй, оҳанг сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Syujet tarkibidagi halqalardan biri. Xuddi shu maʼnoda motiv termini xalq ogʻzaki ijodida, xususan doston, ertak kabi katta epik janrlarni oʻrganishda ishlatiladi. Masalan, qahramonning gʻayri tabiiy tugʻilishi motivi, personajning ovga yoki safarga chiqish motivi, uning qahramonlik uyqusiga ketish motivi va h. k. Rus folkloristikasida A. N. Veselovskiy, V. M. Jirmunskiy, V. P. Propp, E. Pomeranseva, B. N. Putilov; oʻzbek folkloristikasida prof. H. T. Zarifov, M. Afzalov kabi tadqiqotchilarning ishlarida motiv termini keng", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Мотив", "raw_meaning": "(фр. motif — куй, оҳанг сўзидан) — мотив. 1. Сюжет таркибидаги ҳалқалардан бири. Худди шу маънода мотив термини халқ оғзаки ижодида, хусусан достон, эртак каби катта эпик жанрларни ўрганишда ишлатилади. Масалан, қаҳрамоннинг ғайри табиий туғилиши мотиви, персонажнинг овга ёки сафарга чиқиш мотиви, унинг қаҳрамонлик уйқусига кетиш мотиви ва ҳ. к. Рус фольклористикасида А. Н. Веселовский, В. М. Жирмунский, В. П. Пропп, Э. Померанцева, Б. Н. Путилов; ўзбек фольклористикасида проф. Ҳ. Т. Зарифов, М. Афзалов каби тадқиқотчиларнинг ишларида мотив термини кенг"}}, {"dictionary": {"name": "Psixologiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-psixologiya-terminlarining-izohli-lugati/", "page": "94"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "лат. moveo — ҳаракатлантираман", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "motiv; odamni muayyan xatti-harakatlarga undaydigan bosh sabab. Odamni faoliyatga undovchi asosiy sabab uning ehtiyojlaridir. Binobarin, ehtiyojlarning turiga qarab M. ham har xil boʻladi. Psixologiyada M. ikki katta kategoriyaga boʻlinadi, bular tabiiy motivlar va yuksak moddiy hamda maʼnaviy motivlardir. M. lar ularning mazmunini aks ettirish formasiga qarab ham bir-biridan farq qiladi: hissiyot, tasavvur, fikr, tushuncha, gʻoya, maʼnaviy ideal va boshqa motivlar baʼzi hollarda M. alohida harakatlarga undab, bu harakatning maqsadi bilan bevosita mos keladi. Koʻpincha murakkab faoliyatda M. harakat maqsadiga bevosita mos kelmay, bir maqsadni amalga oshirish uchun bir qancha harakatlarni bajarishga toʻgʻri keladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МОТИВ (лат. moveo — ҳаракатлантираман)", "raw_meaning": "—мотив; одамни муайян хатти-ҳаракатларга ундайдиган бош сабаб. Одамни фаолиятга ундовчи асосий сабаб унинг эҳтиёжларидир. Бинобарин, эҳтиёжларнинг турига қараб М. ҳам ҳар хил бўлади. Психологияда М. икки катта категорияга бўлинади, булар табиий мотивлар ва юксак моддий ҳамда маънавий мотивлардир. М. лар уларнинг мазмунини акс эттириш формасига қараб ҳам бир-биридан фарқ қилади: ҳиссиёт, тасаввур, фикр, тушунча, ғоя, маънавий идеал ва бошқа мотивлар баъзи ҳолларда М. алоҳида ҳаракатларга ундаб, бу ҳаракатнинг мақсади билан бевосита мос келади. Кўпинча мураккаб фаолиятда М. ҳаракат мақсадига бевосита мос келмай, бир мақсадни амалга ошириш учун бир қанча ҳаракатларни бажаришга тўғри келади."}}]}