Культурно-историческая школа

XIX asrning ikkinchi yarmida Gʻarbiy Yevropa va rus adabiyotshunosligida vujudga kelgan adabiy oqim. Bu oqim tarafdorlari fanning asosiy vazifasini faktlarni mohiyat eʼtibori bilan tushuntirib berishda emas, balki ularni toʻplashda, jamlashda koʻrganlar; ularning fikricha, tabiiyot fanlari, sotsiologiya, istoriografiya va madaniyat sohalarida faktlarni aniq metodlar bilan pozitivizm prinsipi negizida oʻrganishga asoslangan tajribagina haqiqiy ilm hisoblanadi. Chunonchi, Gʻarbda madaniy-tarixiy maktab asoschilaridan biri boʻlgan fransuz sanʼati va adabiyoti nazariyotchisi I. Ten (1828—1893 yillar), adabiyotni tekshirish vazifasi yozuvchi biografiyasi va psixologiyasini, «madaniy muhit» va ijtimoiy psixologiyaning oʻziga xos tomonlarini, tabiiy, iqlimiy, mahalliy va tarixiy sharoit va xususiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan «irqiy» belgilarni keng darajada toʻplashga asoslanishi kerakligini uqtiradi. Maʼnaviy hayot taraqqiyotini belgilovchi asosiy faktor — jamiyatning sinfiy xarakteri va ijodkor dunyoqarashini I. Ten hisobga olmaydi. Bunday cheklangan qarash bu oqim tarafdorlarining barchasiga xos boʻlgan., madaniy-tarixiy maktab